Afoa Cyprus

Rahme Veziroglu & Panayiotis Achniotis This text comes from a polyphonic space in which we have a yearslong practice of having difficult conversations with one another safely. Our spectrum ranges from building archetypes for horizontal organizing practices, to the best way of making tarhana/τραχανά. We consider using this space particularly meaningful in addressing the concerns we share about the debate going on about the exhibition at NiMAC. In it, we recognise a political reflex much older than this exhibition and larger than one artist: what does being against occupation mean in Cyprus? Who gets to decide who is a collaborationist of what occupation? And more importantly, how can we keep the struggle alive to find the words and the languages to speak about Cyprus beyond the imposed binary thinking that has trapped us in the same maze for decades now?  For those who did not follow, the main reason for the protest at NiMAC and online campaign was the participation of Emin Çizenel in an exhibition, based on the fact that he designed the TRNC flag in 1984. The Ecologists Party lobbied against the exhibition and two people protested at the opening night with a placard that read “stop normalising the occupation #artwashing”. The demands are the cancellation of the exhibition or removal of Çizenel’s work and an apology and statement from Çizenel, from the curator Esra Plümer Bardak and the NiMAC administration. Çizenel’s work in the exhibition is part of the Republic of Cyprus State Collection and temporarily on loan. The campaign continues online.  Before getting into the thorny jungle of political terminology, we say it plainly and clearly from the beginning: the protest may appear to use a language that on paper sides with liberation and anti-colonialism, but the trouble lies exactly in this ‘on paper’ aspect of it which overlooks and erases context and reproduces the same binary, punitive, status-quo logic that has kept Cyprus politically and imaginatively trapped.  We recognise ‘normalising occupation’ as a serious concern. We are deeply troubled by the material forms of normalisation: the unlawful greed economy built on GC properties in the north and the relentless culture of plunder that is deteriorating every fiber of the moral and political compass of the community. We are mobilising against the hardening of the border regime, increased surveillance, institutional separation, the everyday reproduction of partition, and the political/financial investments that make reunification less possible.  Here’s where we consider the problem begins: political concepts lose their gravity when they become metaphors, moral badges or slogans detached from material histories, intention, practice and consequence. Here these concepts are not approached as situated political questions but as ‘copy-paste’ accusations derived from liberation movements that have strong support and credibility. This repeats a colonial reflex: importing a moral vocabulary while avoiding the difficult work of embodied political understanding.  We need to remind ourselves that the so-called “Cyprus problem” is not just a case of “invasion and occupation” and that it didn’t start in 1974; it started even before 1963. We need to remind ourselves why positioning in this way has been of crucial importance for imagining a future beyond nationalist division and imperialist domination in Cyprus. This is not to deny the Turkish army’s occupation nor the struggles that comrades in the north are waging against it. It is to say though that, amid the deepening division of our country, we cannot afford to buy into narratives and actions that contribute to further entrenching nationalist domination and status quo—be it in the name of anti-occupation, of anti-imperialism, of the nation, or whatever else. We need more than ever to build a vocabulary of our own that goes beyond buzzwords. There are two interconnected angles from which we are going to approach these claims: methodology of the protest and the political imagination derived from it. We will look into methodology from the lens of a) conceptual appropriation and b) symbolic gesture. We will then address the general context: what does the wider political horizon of the protestors reveal in relation to their current narrative. Today we observe on a global scale that the critical vocabulary of anti-capitalism/nationalism/colonialism/authoritarianism is methodically taken out of context and utilised in the service of maintaining, deepening and/or capitalising on these very hegemonic structures. It functions as a semantic trap. It is important to address and dismantle these systemic strategies that not only serve this purpose but also, perhaps more importantly, hijack the intellectual and physical labour of the people working on the ground who meticulously lay the building blocks of (re)unification of communities, collectives, sectors and classes. But this is not at all an easy task. The trap is sneaky, ready at all times to take advantage of stigma, categorise, divide and adjudicate. We are more familiar with this methodology when utilised by institutions and people holding political power. A much more troubling impact of the trap is achieved when it is internalised and adopted as a legitimate method of political debate by people seemingly closer to the grassroots level. The danger here is that hegemony no longer comes from above, from the institutional level. It begins to circulate and reproduce itself through people.  Reproduction operates in several directions. Firstly, decontextualised concepts generate an obscure communication zone from the start through selective erasure and reduction. This obscurity is instrumental in making wider ideological investments harder to see. Secondly and consequently: demands voiced from a place of erasure, force a defensive response and a start from absolute zero at that, a journey laced with many other traps. Needless to say, life itself does not have space in this debate, only one-dimensional interpretations of macro structures. Those few who take on this exhausting task and engage are categorised in the either/or binary, the remaining majority are pushed into silence simply because they want to avoid the trap or into giving more space to damaging arguments.  The claim of the protestors operates as if what happened before 1974 can be set aside for the sake of the

✍🏾 Δημήτρης Δημητρίου Την προηγούμενη βδομάδα, το υπουργείο Εργασίας ανακοίνωσε την πρόθεσή του να εξοφλήσει σταδιακά το χρέος €12 δισεκατομμυρίων που οφείλει το κράτος στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΤΚΑ). Το πλάνο της κυβέρνησης είναι να επιστρέφονται στο ΤΚΑ €100-120 εκατομμύρια τον χρόνο (άρα η εξόφληση θα χρειαστεί περίπου 30 χρόνια). Επιπλέον, το υπουργείο γνωστοποίησε την πρόθεσή του να προχωρήσει σε επενδύσεις των αποθεματικών του ΤΚΑ, τα οποία σύμφωνα με τους επίσημους υπολογισμούς ανέρχονται σε €800 εκατομμύρια τον χρόνο. Ο αρμόδιος υπουργός ανέφερε ότι για το σκοπό αυτό θα συσταθεί ένα επενδυτικό ταμείο. Πιο κάτω, το μέλος της κοινότητας μας, Δημήτρης Δημητρίου παραθέτει την ανάλυσή του για τα διάφορα είδη επενδυτικών ταμείων. Τι είναι το επενδυτικό ταμείο (ΕΤ)Γενικά είναι μια δεξαμενή χρηματικών πόρων που προέρχονται από διάφορους επενδυτές. Αυτοί οι πόροι αξιοποιούνται επενδύοντας σε διάφορες χρηματιστηριακές αξίες (μετοχές, ομόλογα) ή/ και σε αγορές συναλλάγματος. Τα επενδυτικά ταμεία μπορούν να επενδύουν σε πολύτιμα μέταλλα (χρυσός) ή ακόμα και σε εμπορεύματα στα διάφορα commodity markets (σιτάρι, πετρέλαιο κ.λπ).  Υπάρχει συνήθως μια διαχειριστική επιτροπή (investment fund manager and committee), η οποία είναι υπεύθυνη για τη στρατηγική που θα ακολουθηθεί και για την καθημερινή λειτουργία του Ταμείου. Υπάρχουν πολλές κατηγορίες ΕΤ όπως, π.χ., τα Αμοιβαία Κεφάλαια (Mutual Funds) καιτα Hedge Funds, που είναι συνήθως υψηλού ρίσκου αφού ασχολούνται με χρηματιστηριακά παράγωγα και που κερδοσκοπούν προεξοφλώντας μια μελλοντική αξία του χρηματοοικονομικού προϊόντος. Βασικά το κάθε είδος του  ΕΤ βασίζεται πάνω στο επενδυτικό προφίλ του επενδυτή. Υπάρχουν ΕΤ υψηλού ρίσκου,  χαμηλού ρίσκου και μεσαίου ρίσκου. Υψηλού ρίσκου ΕΤ αφορά διάφορες χρηματιστηριακές αξίες, π.χ., μετοχές σε διεθνή χρηματιστήρια, όπως  μετοχές που βρίσκονται στο FTSE Index του χρηματιστηρίου του Λονδίνου ή S&P Index της Νέας Υόρκης κ.ά. Χαμηλού ρίσκου (συντηρητική στρατηγική) είναι συνήθως οι επενδύσεις σε κρατικά ομόλογα. Χαρακτηριστικό τους οι σταθερές αποδόσεις, π.χ., δεκαετή ομόλογα με επιτοκιακή απόδοση 3% πάνω στην ονομαστική τους αξία στη λήξη τους. Ακόμα και τα ‘’χαμηλού ρίσκου’’  δεν είναι χωρίς ρίσκο όπως θα δούμε παρακάτω. Μεσαίου ρίσκου ΕΤ έχουν ένα μείγμα των δύο πιο πάνω. Ο Υπουργός είναι γενικολόγος και ασαφής, αφού δεν μας λέει το είδος του ΕΤ. Απλώς μας λέει ότι θα είναι σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα με τους Διαχειριστές βάσει επίσης Ευρωπαϊκών προτύπων. Τα ευρωπαϊκά πρότυπα είναι γενικές κατευθυντήριες γραμμές όπως η διαφάνεια και η λογοδοσία. Την καθαυτό επενδυτική πολιτική όμως την καθορίζει το κάθε κράτος ξεχωριστά σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία της κάθε χώρας. Δεν γνωρίζω αν υπάρχει νομοθεσία στην Κύπρο που να εγγυάται έστω ελάχιστες σταθερές αποδόσεις των ΕΤ. Πέραν του γεγονότος ότι η Κύπρος σήμερα βρίσκεται στο top list της διαφθοράς και της αδιαφάνειας (που αυτές οι πραγματικότητες θα αντανακλούν πάνω στην επιλογή του Διευθυντή και της Διαχειριστικής Επιτροπής), η φάση στην οποία περνά ο παγκόσμιος καπιταλισμός δεν μας αφήνει αισιόδοξους ότι θα υπάρχουν ελάχιστες εγγυημένες αποδόσεις ακόμα και σε κρατικά ομόλογα. Να μην ξεχνούμε το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων, που ήταν η κυριότερη αιτία της τραπεζικής κρίσης στην Κύπρο. Ακόμα και οι αποδόσεις των «ασφαλών» ομολόγων χωρών της Ευρωζώνης δεν είναι διαχρονικά σταθερές. Αν είναι  υφεσιακό το οικονομικό κλίμα και ζοφερό το μέλλον,  τα ομόλογα δεν έχουν ψηλή αξία στις αγορές και άρα οι αποδόσεις είναι ψηλές, αφού το επιτόκιο (bond coupon rate) είναι σταθερό πάνω στην ονομαστική αξία του ομολόγου. Όταν το κλίμα είναι αισιόδοξο με τις οικονομίες να έχουν άνοδο, τα ομόλογα έχουν ψηλή αξία αγοράς και άρα οι αποδόσεις είναι χαμηλές. Ιστορικά ακόμα και τα γερμανικά ομόλογα δεν είναι σταθερά, αφού εξαρτώνται από το παγκόσμιο οικονομικοπολιτικό κλίμα. Για παράδειγμα, τη δεκαετία 2011- 2021, ιδιαίτερα με την πολιτική της Ευρωπαϊκής Τράπεζας για ενίσχυση της ρευστότητας (ποσοτική χαλάρωση) δόθηκε ώθηση στην αγορά των γερμανικών ομολόγων, που τα οδήγησαν σε πολύ ψηλές τιμές, με συνέπεια οι αποδόσεις να είναι πλησίον του μηδενός. Σήμερα που υπάρχει αποβιομηχανοποίηση στη Γερμανία, η ζήτηση είναι χαμηλή και οι αποδόσεις είναι περίπου στο 3-4% . Άρα στον καπιταλισμό δεν υπάρχει βεβαιότητα ούτε και σταθερότητα στις αποδόσεις. Με βάση τα σημερινά δεδομένα τίποτα δεν εγγυάται ότι το ΕΤ θα έχει σοβαρές αποδόσεις χωρίς να περικλείονται  σοβαρά ρίσκα. Αν υπάρχει περίπτωση ο Διαχειριστής να εγγυηθεί σταθερές αποδόσεις οι οποίες θα είναι μεγαλύτερες του επιτοκίου των εμπορικών τραπεζών, τότε αυτό θα ήταν μια ασφαλιστική δικλείδα που, όμως, μου φαίνεται δύσκολο να επιτευχθεί, αφού χρειάζονται τραπεζικές εγγυήσεις από διεθνείς τράπεζες υψηλού κύρους και αμφιβάλλω αν υπάρχει τράπεζα που θα αναλάμβανε σήμερα τέτοιου είδους υποχρέωση. Να υπενθυμίσω ότι, την περίοδο της χρηματιστηριακής φούσκας 1997-2003, ο Πρόδρομος Προδρόμου (υψηλόβαθμο στέλεχος του ΔΗΣΥ που διετέλεσε μετέπειτα και υπουργός) πίεζε τα αποθέματα των Κοινωνικών Ασφαλίσεων να επενδύονται στο ΧΑΚ και σε άλλα χρηματιστήρια του εξωτερικού. Ευτυχώς δεν πρόλαβε η κυβέρνηση του ΔΗΣΥ να υιοθετήσει τις προτροπές του Πρ Πρ, διότι ακολούθησε η μεγάλη κατρακύλα του ΧΑΚ, όπου χάθηκαν εκατομμύρια (ένας υπολογισμός ανεβάζει κατά μέσο όρο 28 000 λίρες Κύπρου για κάθε νοικοκυριό). Μετά ακολούθησε η μεγάλη τραπεζική κρίση το 2008, που ξεκίνησε με την χρεοκοπία της Lehman Bros στις ΗΠΑ. Αναπόφευκτα, το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων θα καταστρεφόταν και δεν θα μπορούσε να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του, όπως στα Ταμεία Συντάξεων, Ανεργίας, Πλεονάζοντος, Ασθενείας, Αδειών και άλλων  κοινωνικών ωφελημάτων. Επί μνημονίων, τα 12 δισ. που διαχρονικά η κυβέρνηση υφάρπαξε από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις δεν λογαριάστηκαν σαν δημόσιο χρέος αλλά σαν ενδοτμηματική μεταφορά πόρων  (για να φανεί λιγότερο το δημόσιο χρέος της Κύπρου και έτσι να έχει μια κάποια αξία η έκδοση κρατικών  ομολόγων). Υπήρξε, όμως, η δέσμευση ότι όλες οι κυβερνήσεις θα εγγυούνταν την κάλυψη των υποχρεώσεων που απορρέουν από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις. Αυτό τουλάχιστον έδωσε ένα δίχτυ ελάχιστης προστασίας. Όμως, δεν διασφάλιζε μια προοδευτική αλλαγή που θα αυξήσει συντάξεις και ωφελήματα. Ανεξάρτητα από το αν θα προχωρήσει ή όχι η κυβέρνηση στην ίδρυση  ΕΤ,  θα πρέπει να δεσμευτεί στην επιστροφή των 12 δισ. στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, αν πρόκειται να έχουμε ένα κράτος Κοινωνικής Πρόνοιας που να μεγεθύνεται χρόνο με το χρόνο και όχι να έχουμε τις σημερινές συντάξεις του ύψους των 400-500 ευρώ.

Γρηγόρης Ιωάννου Η πολιτική διάταξη δυνάμεων στη Βρετανία βρίσκεται εδώ και κάποια χρόνια σε μια φάση αυξημένης ρευστότητας, που εντάθηκε ακόμα περισσότερο πρόσφατα. Ουσιαστικά έχουμε την κατάρρευση του δικομματικού συστήματος εξουσίας, όπου για πάνω από έναν αιώνα Συντηρητικοί (Conservative Party) και Εργατικοί (Labour Party) μονοπωλούσαν το κοινοβούλιο και εναλλάσονταν στην εξουσία, με τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες (Liberal Democrats) να διατηρούν τον ρόλο ενός τρίτου μικρού παίκτη. Σήμερα, πέραν από τα εθνικ(ιστικ)ά κόμματα της Σκωτίας και της Ουαλίας, έχουμε πλέον, με την προσθήκη του Reform UK και την άνοδο του Green Party, ένα σύστημα με πέντε κόμματα βρετανικής εμβέλειας, με ποσοστά πάνω από ή κοντά στο 20% και άρα σε θέση να τα μετατρέψουν δυνητικά σε πολλές κοινοβουλευτικές έδρες στο ιδιόμορφο μονοεδρικό-πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα της χώρας. Τώρα, πέραν από τις δημοσκοπικές καταγραφές, έχουμε πλέον την αποτύπωση αυτής της μεταβολής και σε εκλογικά αποτελέσματα.  Δυστυχώς, το Your Party δεν κατόρθωσε να ανταποκριθεί στις προσδοκίες μιας μεγάλης μερίδας του προοδευτικού τμήματος της κοινωνίας και να συγκροτήσει έναν νέο ριζοσπαστικά αριστερό πόλο με αξιώσεις να έχει πρωταγωνιστικό ή έστω ουσιαστικό ρόλο στην κεντρική πολιτική σκηνή. Το Your Party βρίσκεται σήμερα στο περιθώριο του πολιτικού χάρτη και, δυστυχώς, εκεί πρόκειται να παραμείνει, αν δεν εξαφανιστεί ολοσχερώς. Το γιατί χρήζει ξεχωριστής ανάλυσης και δεν θα απασχολήσει αυτό το κείμενο -ίσως μια άλλη φορά με άλλη αφορμή. Εδώ θα επιχειρήσω μια πρώτη πολιτική ανάγνωση του αποτελέσματος των εκλογών της Πέμπτης, που αφορούσαν το 1/3 της τοπικής αυτοδιοίκησης της Αγγλίας και τα κοινοβούλια της Σκωτίας και της Ουαλίας, και κυρίως των προεκτάσεών τους. Λόγω του είδους των εκλογών με έντονη την τοπική διάσταση, του τρόπου λειτουργίας του εκλογικού συστήματος και της σχετικά μεγάλης αποχής, τα αποτελέσματα δεν αποτελούν ακριβή εικόνα του πολιτικού ισοζυγίου και δεν μπορούν να αναχθούν αυτόματα σε προβλέψεις και εικασίες για το τι θα γίνει στις εθνικές εκλογές, που βρίσκονται εξάλλου σχεδόν τρία χρόνια μακριά. Αλλά παρόλα αυτά, αυτές οι εκλογές αποτύπωσαν πολιτικές στάσεις και είναι ενδεικτικές ευρύτερων τάσεων στο εκλογικό σώμα.   Η πρώτη τάση είναι η εδραίωση του Reform UK, που κέρδισε 1453 από τις 5066 θέσεις δημοτικών συμβούλων στην Αγγλία, και για πρώτη φορά κοινοβουλευτικές έδρες σε Σκωτία και Ουαλία, ως το πρώτο κόμμα στη Βρετανία. Πρόκειται για το πρώτο ακροδεξιό σχήμα στην ιστορία της χώρας με αξιώσεις ηγεμονίας ολόκληρου του δεξιού φάσματος, μέχρι και τις παρυφές του κεντρώου χώρου. Μετά από μια δεκαετία ιδεολογικά επιθετικού αγγλοκεντρικού κατά βάση εθνικισμού, που ξεκίνησε με το UKIP (UK Independence Party) και το Brexit, και με προμετωπίδα τον ρατσιστικά φορτισμένο αντι-μεταναστευτικό λόγο, οι συντεταγμένες της βρετανικής δεξιάς ταυτότητας έχουν διαφοροποιηθεί. Το νέο σχήμα του Nigel Farage έχει πλέον επίσημα εκτοπίσει τους Συντηρητικούς από την πρωτοκαθεδρία της δεξιάς και προαλείφεται για να κερδίσει την εξουσία. Το αν θα το καταφέρει αυτό το 2029 θα εξαρτηθεί από πολλούς παράγοντες, με πιο σημαντικό από αυτούς να είναι η σχέση που θα διαμορφώσει το Reform UK με τους Συντηρητικούς, που έχουν μεν πτώση αλλά παραμένουν σημαντική δύναμη με ερείσματα και στην κοινωνία, και φυσικά στην άρχουσα τάξη και στο βαθύ κράτος. Ο δεύτερος παράγοντας είναι το πόση ζημιά ενδέχεται να του προκαλέσει η διάσπαση που προκλήθηκε με την αποχώρηση του Rupert Lowe και το μικρό, ανοιχτά φασιστικό, κόμμα Restore Britain που έφτιαξε στα δεξιά του. Ο τρίτος είναι, βέβαια, η διάταξη των αντιπάλων του, όπως θα διαμορφωθεί στην προοδευτική πλευρά του πολιτικού φάσματος. Η δεύτερη τάση που καταγράφεται είναι η χρεοκοπία του Labour Party ως ένα πρότζεκτ συστημικής διαχείρισης. Και πάλι αυτή είναι μια διαδικασία με ιστορικό βάθος πέραν της μιας δεκαετίας. Διότι το Labour Party ως κόμμα του νέου κεντρώου χώρου, με τον «τρίτο δρόμο» που εισήγαγε στα τέλη της δεκαετίας του 1990 ο Tony Blair με ιδεολογία τον κοινωνικό φιλελευθερισμό στη θέση σοσιαλδημοκρατίας, κατέρρευσε τη δεκαετία του 2010 με την οικονομική κρίση, την επιδείνωση του βιοτικού επιπέδου της πλειοψηφίας και τη συνεχιζόμενη αύξηση των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων. Για αυτό αναδύθηκε ο Jeremy Corbyn και ο Κορμπυνισμός ως ρεύμα επιστροφής των Εργατικών στις αριστερές σοσιαλδημοκρατικές τους ρίζες. Παρά το ότι ηττήθηκε εκλογικά (λόγω ενός συνδυασμού πολιτικών απειλών από το βαθύ κράτος με πλοκάμια και εντός του κόμματος, τεχνικών χειραγώγησης από τα ΜΜΕ, και συγκυριακών παραγόντων σε σχέση με τη διαχείριση της εξόδου από την ΕΕ), ο Corbyn και το αριστερό σοσιαλδημοκρατικό του πρόγραμμα υπήρξε το απόγειο της δημοφιλίας του Labour Party, που πήρε πολύ περισσότερες ψήφους το 2017 και το 2019 από ό,τι υπό την ηγεσία του Keir Starmer το 2024 όταν κέρδισε τις εκλογές.  Το Labour Party κέρδισε την κυβέρνηση το 2024, όχι επειδή ενέπνευσε την κοινωνία αλλά διότι η δεξιά βρισκόταν σε διαδικασία κρίσης και αναδιάρθρωσης. Κατάφερε, όμως, λόγω της συγκυρίας και του εκλογικού συστήματος να σχηματίσει μια τεράστια κοινοβουλευτική πλειοψηφία που του επέτρεπε να κάνει κάποιες τομές. Εξάλλου, παρά τον πόλεμο που εξαπέλυσε ενάντια στην αριστερή τάση με το που ανέλαβε την ηγεσία ο Starmer το 2020, και τον μετριασμό του μεταρρυθμιστικού προγράμματος του Corbyn, δεν είχε επίσημα αποκηρύξει τον σοσιαλδημοκρατικό προσανατολισμό του κόμματος. Δύο χρόνια μετά, όμως, όχι μόνο δεν έκανε καμία ουσιαστική αναδιανεμητική μεταρρύθμιση για να καταπολεμήσει την αυξανόμενη κοινωνικοοικονομική ανισότητα, αλλά δεν το επιχείρησε καν. Σίγουρα η ατολμία και το δημοσιοϋπαλληλικό στυλ ηγεσίας του πολιτικά άχρωμου και άοσμου Keir Starmer υπήρξαν παράγοντες της αδυναμίας προώθησης πολιτικών αλλαγής και της κατακόρυφης πτώσης της δημοτικότητας των Εργατικών, αλλά το πρόβλημα είναι βαθύτερο και είναι στην ουσία του δομικής φύσης. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα λυθεί, αν αντικατασταθεί ο Starmer από κάποιον άλλο, κάτι που είναι λογικά θέμα χρόνου, ή αν βελτιωθεί κάπως η εικόνα και το branding του. Το Labour Party δεν έχει πλέον ούτε σαφή ιδεολογικό προσανατολισμό ούτε διακριτό πολιτικό στίγμα. Και χάνει από παντού -στις μικρές πόλεις του βορρά αλλά και στις μεγαλουπόλεις, στο Λονδίνο αλλά και στην Ουαλία, όπου για πρώτη φορά στην ιστορία έχασε την πρωτοκαθεδρία, η οποία πέρασε στο ουαλέζικο κόμμα Plaid Cymru. Και χάνει και προς τους Liberal Democrats και προς το Reform UK στα δεξιά του, αλλά, φυσικά, χάνει πολύ περισσότερους προς τα αριστερά, χώρος που εκ των πραγμάτων εκπροσωπείται πλέον από το Green Party. Η τρίτη και η