afoa.cy

Άρθρα

Για το χρέος του κράτους στο ΤΚΑ και το ενδεχόμενο δημιουργίας επενδυτικού ταμείου

✍🏾 Δημήτρης Δημητρίου Την προηγούμενη βδομάδα, το υπουργείο Εργασίας ανακοίνωσε την πρόθεσή του να εξοφλήσει σταδιακά το χρέος €12 δισεκατομμυρίων που οφείλει το κράτος στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΤΚΑ). Το πλάνο της κυβέρνησης είναι να επιστρέφονται στο ΤΚΑ €100-120 εκατομμύρια τον χρόνο (άρα η εξόφληση θα χρειαστεί περίπου 30 χρόνια). Επιπλέον, το υπουργείο γνωστοποίησε την πρόθεσή του να προχωρήσει σε επενδύσεις των αποθεματικών του ΤΚΑ, τα οποία σύμφωνα με τους επίσημους υπολογισμούς ανέρχονται σε €800 εκατομμύρια τον χρόνο. Ο αρμόδιος υπουργός ανέφερε ότι για το σκοπό αυτό θα συσταθεί ένα επενδυτικό ταμείο. Πιο κάτω, το μέλος της κοινότητας μας, Δημήτρης Δημητρίου παραθέτει την ανάλυσή του για τα διάφορα είδη επενδυτικών ταμείων. Τι είναι το επενδυτικό ταμείο (ΕΤ)Γενικά είναι μια δεξαμενή χρηματικών πόρων που προέρχονται από διάφορους επενδυτές. Αυτοί οι πόροι αξιοποιούνται επενδύοντας σε διάφορες χρηματιστηριακές αξίες (μετοχές, ομόλογα) ή/ και σε αγορές συναλλάγματος. Τα επενδυτικά ταμεία μπορούν να επενδύουν σε πολύτιμα μέταλλα (χρυσός) ή ακόμα και σε εμπορεύματα στα διάφορα commodity markets (σιτάρι, πετρέλαιο κ.λπ).  Υπάρχει συνήθως μια διαχειριστική επιτροπή (investment fund manager and committee), η οποία είναι υπεύθυνη για τη στρατηγική που θα ακολουθηθεί και για την καθημερινή λειτουργία του Ταμείου. Υπάρχουν πολλές κατηγορίες ΕΤ όπως, π.χ., τα Αμοιβαία Κεφάλαια (Mutual Funds) καιτα Hedge Funds, που είναι συνήθως υψηλού ρίσκου αφού ασχολούνται με χρηματιστηριακά παράγωγα και που κερδοσκοπούν προεξοφλώντας μια μελλοντική αξία του χρηματοοικονομικού προϊόντος. Βασικά το κάθε είδος του  ΕΤ βασίζεται πάνω στο επενδυτικό προφίλ του επενδυτή. Υπάρχουν ΕΤ υψηλού ρίσκου,  χαμηλού ρίσκου και μεσαίου ρίσκου. Υψηλού ρίσκου ΕΤ αφορά διάφορες χρηματιστηριακές αξίες, π.χ., μετοχές σε διεθνή χρηματιστήρια, όπως  μετοχές που βρίσκονται στο FTSE Index του χρηματιστηρίου του Λονδίνου ή S&P Index της Νέας Υόρκης κ.ά. Χαμηλού ρίσκου (συντηρητική στρατηγική) είναι συνήθως οι επενδύσεις σε κρατικά ομόλογα. Χαρακτηριστικό τους οι σταθερές αποδόσεις, π.χ., δεκαετή ομόλογα με επιτοκιακή απόδοση 3% πάνω στην ονομαστική τους αξία στη λήξη τους. Ακόμα και τα ‘’χαμηλού ρίσκου’’  δεν είναι χωρίς ρίσκο όπως θα δούμε παρακάτω. Μεσαίου ρίσκου ΕΤ έχουν ένα μείγμα των δύο πιο πάνω. Ο Υπουργός είναι γενικολόγος και ασαφής, αφού δεν μας λέει το είδος του ΕΤ. Απλώς μας λέει ότι θα είναι σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα με τους Διαχειριστές βάσει επίσης Ευρωπαϊκών προτύπων. Τα ευρωπαϊκά πρότυπα είναι γενικές κατευθυντήριες γραμμές όπως η διαφάνεια και η λογοδοσία. Την καθαυτό επενδυτική πολιτική όμως την καθορίζει το κάθε κράτος ξεχωριστά σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία της κάθε χώρας. Δεν γνωρίζω αν υπάρχει νομοθεσία στην Κύπρο που να εγγυάται έστω ελάχιστες σταθερές αποδόσεις των ΕΤ. Πέραν του γεγονότος ότι η Κύπρος σήμερα βρίσκεται στο top list της διαφθοράς και της αδιαφάνειας (που αυτές οι πραγματικότητες θα αντανακλούν πάνω στην επιλογή του Διευθυντή και της Διαχειριστικής Επιτροπής), η φάση στην οποία περνά ο παγκόσμιος καπιταλισμός δεν μας αφήνει αισιόδοξους ότι θα υπάρχουν ελάχιστες εγγυημένες αποδόσεις ακόμα και σε κρατικά ομόλογα. Να μην ξεχνούμε το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων, που ήταν η κυριότερη αιτία της τραπεζικής κρίσης στην Κύπρο. Ακόμα και οι αποδόσεις των «ασφαλών» ομολόγων χωρών της Ευρωζώνης δεν είναι διαχρονικά σταθερές. Αν είναι  υφεσιακό το οικονομικό κλίμα και ζοφερό το μέλλον,  τα ομόλογα δεν έχουν ψηλή αξία στις αγορές και άρα οι αποδόσεις είναι ψηλές, αφού το επιτόκιο (bond coupon rate) είναι σταθερό πάνω στην ονομαστική αξία του ομολόγου. Όταν το κλίμα είναι αισιόδοξο με τις οικονομίες να έχουν άνοδο, τα ομόλογα έχουν ψηλή αξία αγοράς και άρα οι αποδόσεις είναι χαμηλές. Ιστορικά ακόμα και τα γερμανικά ομόλογα δεν είναι σταθερά, αφού εξαρτώνται από το παγκόσμιο οικονομικοπολιτικό κλίμα. Για παράδειγμα, τη δεκαετία 2011- 2021, ιδιαίτερα με την πολιτική της Ευρωπαϊκής Τράπεζας για ενίσχυση της ρευστότητας (ποσοτική χαλάρωση) δόθηκε ώθηση στην αγορά των γερμανικών ομολόγων, που τα οδήγησαν σε πολύ ψηλές τιμές, με συνέπεια οι αποδόσεις να είναι πλησίον του μηδενός. Σήμερα που υπάρχει αποβιομηχανοποίηση στη Γερμανία, η ζήτηση είναι χαμηλή και οι αποδόσεις είναι περίπου στο 3-4% . Άρα στον καπιταλισμό δεν υπάρχει βεβαιότητα ούτε και σταθερότητα στις αποδόσεις. Με βάση τα σημερινά δεδομένα τίποτα δεν εγγυάται ότι το ΕΤ θα έχει σοβαρές αποδόσεις χωρίς να περικλείονται  σοβαρά ρίσκα. Αν υπάρχει περίπτωση ο Διαχειριστής να εγγυηθεί σταθερές αποδόσεις οι οποίες θα είναι μεγαλύτερες του επιτοκίου των εμπορικών τραπεζών, τότε αυτό θα ήταν μια ασφαλιστική δικλείδα που, όμως, μου φαίνεται δύσκολο να επιτευχθεί, αφού χρειάζονται τραπεζικές εγγυήσεις από διεθνείς τράπεζες υψηλού κύρους και αμφιβάλλω αν υπάρχει τράπεζα που θα αναλάμβανε σήμερα τέτοιου είδους υποχρέωση. Να υπενθυμίσω ότι, την περίοδο της χρηματιστηριακής φούσκας 1997-2003, ο Πρόδρομος Προδρόμου (υψηλόβαθμο στέλεχος του ΔΗΣΥ που διετέλεσε μετέπειτα και υπουργός) πίεζε τα αποθέματα των Κοινωνικών Ασφαλίσεων να επενδύονται στο ΧΑΚ και σε άλλα χρηματιστήρια του εξωτερικού. Ευτυχώς δεν πρόλαβε η κυβέρνηση του ΔΗΣΥ να υιοθετήσει τις προτροπές του Πρ Πρ, διότι ακολούθησε η μεγάλη κατρακύλα του ΧΑΚ, όπου χάθηκαν εκατομμύρια (ένας υπολογισμός ανεβάζει κατά μέσο όρο 28 000 λίρες Κύπρου για κάθε νοικοκυριό). Μετά ακολούθησε η μεγάλη τραπεζική κρίση το 2008, που ξεκίνησε με την χρεοκοπία της Lehman Bros στις ΗΠΑ. Αναπόφευκτα, το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων θα καταστρεφόταν και δεν θα μπορούσε να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του, όπως στα Ταμεία Συντάξεων, Ανεργίας, Πλεονάζοντος, Ασθενείας, Αδειών και άλλων  κοινωνικών ωφελημάτων. Επί μνημονίων, τα 12 δισ. που διαχρονικά η κυβέρνηση υφάρπαξε από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις δεν λογαριάστηκαν σαν δημόσιο χρέος αλλά σαν ενδοτμηματική μεταφορά πόρων  (για να φανεί λιγότερο το δημόσιο χρέος της Κύπρου και έτσι να έχει μια κάποια αξία η έκδοση κρατικών  ομολόγων). Υπήρξε, όμως, η δέσμευση ότι όλες οι κυβερνήσεις θα εγγυούνταν την κάλυψη των υποχρεώσεων που απορρέουν από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις. Αυτό τουλάχιστον έδωσε ένα δίχτυ ελάχιστης προστασίας. Όμως, δεν διασφάλιζε μια προοδευτική αλλαγή που θα αυξήσει συντάξεις και ωφελήματα. Ανεξάρτητα από το αν θα προχωρήσει ή όχι η κυβέρνηση στην ίδρυση  ΕΤ,  θα πρέπει να δεσμευτεί στην επιστροφή των 12 δισ. στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, αν πρόκειται να έχουμε ένα κράτος Κοινωνικής Πρόνοιας που να μεγεθύνεται χρόνο με το χρόνο και όχι να έχουμε τις σημερινές συντάξεις του ύψους των 400-500 ευρώ.

Για το χρέος του κράτους στο ΤΚΑ και το ενδεχόμενο δημιουργίας επενδυτικού ταμείου Read More »

Η αναδιαμόρφωση του πολιτικού χάρτη στη Βρετανία

Γρηγόρης Ιωάννου Η πολιτική διάταξη δυνάμεων στη Βρετανία βρίσκεται εδώ και κάποια χρόνια σε μια φάση αυξημένης ρευστότητας, που εντάθηκε ακόμα περισσότερο πρόσφατα. Ουσιαστικά έχουμε την κατάρρευση του δικομματικού συστήματος εξουσίας, όπου για πάνω από έναν αιώνα Συντηρητικοί (Conservative Party) και Εργατικοί (Labour Party) μονοπωλούσαν το κοινοβούλιο και εναλλάσονταν στην εξουσία, με τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες (Liberal Democrats) να διατηρούν τον ρόλο ενός τρίτου μικρού παίκτη. Σήμερα, πέραν από τα εθνικ(ιστικ)ά κόμματα της Σκωτίας και της Ουαλίας, έχουμε πλέον, με την προσθήκη του Reform UK και την άνοδο του Green Party, ένα σύστημα με πέντε κόμματα βρετανικής εμβέλειας, με ποσοστά πάνω από ή κοντά στο 20% και άρα σε θέση να τα μετατρέψουν δυνητικά σε πολλές κοινοβουλευτικές έδρες στο ιδιόμορφο μονοεδρικό-πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα της χώρας. Τώρα, πέραν από τις δημοσκοπικές καταγραφές, έχουμε πλέον την αποτύπωση αυτής της μεταβολής και σε εκλογικά αποτελέσματα.  Δυστυχώς, το Your Party δεν κατόρθωσε να ανταποκριθεί στις προσδοκίες μιας μεγάλης μερίδας του προοδευτικού τμήματος της κοινωνίας και να συγκροτήσει έναν νέο ριζοσπαστικά αριστερό πόλο με αξιώσεις να έχει πρωταγωνιστικό ή έστω ουσιαστικό ρόλο στην κεντρική πολιτική σκηνή. Το Your Party βρίσκεται σήμερα στο περιθώριο του πολιτικού χάρτη και, δυστυχώς, εκεί πρόκειται να παραμείνει, αν δεν εξαφανιστεί ολοσχερώς. Το γιατί χρήζει ξεχωριστής ανάλυσης και δεν θα απασχολήσει αυτό το κείμενο -ίσως μια άλλη φορά με άλλη αφορμή. Εδώ θα επιχειρήσω μια πρώτη πολιτική ανάγνωση του αποτελέσματος των εκλογών της Πέμπτης, που αφορούσαν το 1/3 της τοπικής αυτοδιοίκησης της Αγγλίας και τα κοινοβούλια της Σκωτίας και της Ουαλίας, και κυρίως των προεκτάσεών τους. Λόγω του είδους των εκλογών με έντονη την τοπική διάσταση, του τρόπου λειτουργίας του εκλογικού συστήματος και της σχετικά μεγάλης αποχής, τα αποτελέσματα δεν αποτελούν ακριβή εικόνα του πολιτικού ισοζυγίου και δεν μπορούν να αναχθούν αυτόματα σε προβλέψεις και εικασίες για το τι θα γίνει στις εθνικές εκλογές, που βρίσκονται εξάλλου σχεδόν τρία χρόνια μακριά. Αλλά παρόλα αυτά, αυτές οι εκλογές αποτύπωσαν πολιτικές στάσεις και είναι ενδεικτικές ευρύτερων τάσεων στο εκλογικό σώμα.   Η πρώτη τάση είναι η εδραίωση του Reform UK, που κέρδισε 1453 από τις 5066 θέσεις δημοτικών συμβούλων στην Αγγλία, και για πρώτη φορά κοινοβουλευτικές έδρες σε Σκωτία και Ουαλία, ως το πρώτο κόμμα στη Βρετανία. Πρόκειται για το πρώτο ακροδεξιό σχήμα στην ιστορία της χώρας με αξιώσεις ηγεμονίας ολόκληρου του δεξιού φάσματος, μέχρι και τις παρυφές του κεντρώου χώρου. Μετά από μια δεκαετία ιδεολογικά επιθετικού αγγλοκεντρικού κατά βάση εθνικισμού, που ξεκίνησε με το UKIP (UK Independence Party) και το Brexit, και με προμετωπίδα τον ρατσιστικά φορτισμένο αντι-μεταναστευτικό λόγο, οι συντεταγμένες της βρετανικής δεξιάς ταυτότητας έχουν διαφοροποιηθεί. Το νέο σχήμα του Nigel Farage έχει πλέον επίσημα εκτοπίσει τους Συντηρητικούς από την πρωτοκαθεδρία της δεξιάς και προαλείφεται για να κερδίσει την εξουσία. Το αν θα το καταφέρει αυτό το 2029 θα εξαρτηθεί από πολλούς παράγοντες, με πιο σημαντικό από αυτούς να είναι η σχέση που θα διαμορφώσει το Reform UK με τους Συντηρητικούς, που έχουν μεν πτώση αλλά παραμένουν σημαντική δύναμη με ερείσματα και στην κοινωνία, και φυσικά στην άρχουσα τάξη και στο βαθύ κράτος. Ο δεύτερος παράγοντας είναι το πόση ζημιά ενδέχεται να του προκαλέσει η διάσπαση που προκλήθηκε με την αποχώρηση του Rupert Lowe και το μικρό, ανοιχτά φασιστικό, κόμμα Restore Britain που έφτιαξε στα δεξιά του. Ο τρίτος είναι, βέβαια, η διάταξη των αντιπάλων του, όπως θα διαμορφωθεί στην προοδευτική πλευρά του πολιτικού φάσματος. Η δεύτερη τάση που καταγράφεται είναι η χρεοκοπία του Labour Party ως ένα πρότζεκτ συστημικής διαχείρισης. Και πάλι αυτή είναι μια διαδικασία με ιστορικό βάθος πέραν της μιας δεκαετίας. Διότι το Labour Party ως κόμμα του νέου κεντρώου χώρου, με τον «τρίτο δρόμο» που εισήγαγε στα τέλη της δεκαετίας του 1990 ο Tony Blair με ιδεολογία τον κοινωνικό φιλελευθερισμό στη θέση σοσιαλδημοκρατίας, κατέρρευσε τη δεκαετία του 2010 με την οικονομική κρίση, την επιδείνωση του βιοτικού επιπέδου της πλειοψηφίας και τη συνεχιζόμενη αύξηση των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων. Για αυτό αναδύθηκε ο Jeremy Corbyn και ο Κορμπυνισμός ως ρεύμα επιστροφής των Εργατικών στις αριστερές σοσιαλδημοκρατικές τους ρίζες. Παρά το ότι ηττήθηκε εκλογικά (λόγω ενός συνδυασμού πολιτικών απειλών από το βαθύ κράτος με πλοκάμια και εντός του κόμματος, τεχνικών χειραγώγησης από τα ΜΜΕ, και συγκυριακών παραγόντων σε σχέση με τη διαχείριση της εξόδου από την ΕΕ), ο Corbyn και το αριστερό σοσιαλδημοκρατικό του πρόγραμμα υπήρξε το απόγειο της δημοφιλίας του Labour Party, που πήρε πολύ περισσότερες ψήφους το 2017 και το 2019 από ό,τι υπό την ηγεσία του Keir Starmer το 2024 όταν κέρδισε τις εκλογές.  Το Labour Party κέρδισε την κυβέρνηση το 2024, όχι επειδή ενέπνευσε την κοινωνία αλλά διότι η δεξιά βρισκόταν σε διαδικασία κρίσης και αναδιάρθρωσης. Κατάφερε, όμως, λόγω της συγκυρίας και του εκλογικού συστήματος να σχηματίσει μια τεράστια κοινοβουλευτική πλειοψηφία που του επέτρεπε να κάνει κάποιες τομές. Εξάλλου, παρά τον πόλεμο που εξαπέλυσε ενάντια στην αριστερή τάση με το που ανέλαβε την ηγεσία ο Starmer το 2020, και τον μετριασμό του μεταρρυθμιστικού προγράμματος του Corbyn, δεν είχε επίσημα αποκηρύξει τον σοσιαλδημοκρατικό προσανατολισμό του κόμματος. Δύο χρόνια μετά, όμως, όχι μόνο δεν έκανε καμία ουσιαστική αναδιανεμητική μεταρρύθμιση για να καταπολεμήσει την αυξανόμενη κοινωνικοοικονομική ανισότητα, αλλά δεν το επιχείρησε καν. Σίγουρα η ατολμία και το δημοσιοϋπαλληλικό στυλ ηγεσίας του πολιτικά άχρωμου και άοσμου Keir Starmer υπήρξαν παράγοντες της αδυναμίας προώθησης πολιτικών αλλαγής και της κατακόρυφης πτώσης της δημοτικότητας των Εργατικών, αλλά το πρόβλημα είναι βαθύτερο και είναι στην ουσία του δομικής φύσης. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα λυθεί, αν αντικατασταθεί ο Starmer από κάποιον άλλο, κάτι που είναι λογικά θέμα χρόνου, ή αν βελτιωθεί κάπως η εικόνα και το branding του. Το Labour Party δεν έχει πλέον ούτε σαφή ιδεολογικό προσανατολισμό ούτε διακριτό πολιτικό στίγμα. Και χάνει από παντού -στις μικρές πόλεις του βορρά αλλά και στις μεγαλουπόλεις, στο Λονδίνο αλλά και στην Ουαλία, όπου για πρώτη φορά στην ιστορία έχασε την πρωτοκαθεδρία, η οποία πέρασε στο ουαλέζικο κόμμα Plaid Cymru. Και χάνει και προς τους Liberal Democrats και προς το Reform UK στα δεξιά του, αλλά, φυσικά, χάνει πολύ περισσότερους προς τα αριστερά, χώρος που εκ των πραγμάτων εκπροσωπείται πλέον από το Green Party. Η τρίτη και η

Η αναδιαμόρφωση του πολιτικού χάρτη στη Βρετανία Read More »

Τρόζενα:
Που τον αγροτικόν καπιταλισμόν των τσιφλιτζ̌ιών, στον εποικιστικόν καπιταλισμόν των αναπτύξεων γης

✍️ Αντώνης Χατζηκυριάκου Η πρώτη καταγραφή της Τρόζενας ως οικισμού σε επίσημην κρατικήν απογραφήν εν το 1881 που τους Εγγλέζους. Δεν εφφανίζεται σε γνωστές απογραφές που ετύχαν συστηματικής ιστορικής ανάλυσης είτε της βενετσ̆ιάνικης (1565), είτε της οθωμανικής περιόδου (1572, 1831, 1833). Τούτον εν σημαίνει απαραίτητα ότι εν υπήρχεν κατοίκηση στην περιοχήν ποττέ· δεν είναι απίθανον να υπήρχεν κάποιος μικρός οικισμός, ο οποίος ήταν αρκετά μιτσής για να μεν καταγραφεί. Σε ούλλες τες κατοπινές απογραφές των Εγγλέζων του πρώτου μισού του 20ού αιώνα (1891, 1901, 1911, 1921, 1931, 1946) καταγράφεται ως τσιφλίτζ̆ιν. Στη δε απογραφήν του 1946, καταγράφεται ως οικισμός συνδεδεμένος με τη γειτονική Γεροβάσα, ενώ στες κατοπινές σταματά να καταγράφεται. Που τον χάρτην του Κίτσ̆ενερ, ο οποίος ολοκληρώθηκεν το 1883, μπορούμεν να βρούμεν το ακριβές σημείον της καταγραφής του οικισμού τζ̆αι να δώσουμεν γεωγραφικές συντεταγμένες. Το ενδιαφέρον εν ότι στην απογραφήν του 1833 η Γεροβάσα, που ήταν το γειτονικόν χωρκόν στην Τρόζεναν, ήταν αμιγώς μουσουλμανικόν. Τα ακόλουθα πρόσωπα ήταν καταγεγραμμένα ως κάτοχοι περιουσίας στο χωρκόν: Μουσταφά Χασάν, Αλί Αχμέτ, Μουσά Μπιλάλ, Χασάν Αχμέτ, Κετσ̆ετζ̆ί Χασάν Αχμέτ, Μουλλά Σουλεϊμάν Αχμέτ, Δούλος Ραμαζάν Αμπντουλάχ, Μεχμέτ Ιμπραχίμ, Ορφανά του Μεχμέτ Ιμπραχίμ, Μεχμέτ Χασάν, Καρά Χασάν Αλί, Αχμέτ Αλί, Χαλιμέ Αλί, Σελίμ, Πεϊκτσ̆έ Μουσταφά. Οι περιουσίες των απογόνων των κατοίκων της Γεροβάσας (προς το παρόν) προστατεύκουνται που το ότι εν τουρκοκυπριακές. Πολλά απλά, οι Τουρκοκύπριοι απόγονοι μπορεί να παν στο ΕΔΑΔ τζ̆αι να εκτεθεί η Κυπριακή Δημοκρατία. Τι θα πει ο κόσμος; Το ότι η Τρόζενα ήταν τσιφλίτζ̆ιν έσ̆ει ιδιαίτερην σημμασίαν. Με την έναρξην της οθωμανικής κυριαρχίας το 1571, σημαντικά βενετσ̆ιάνικα αγροκτήματα, όπως για παράδειγμαν τα Κούκλια, η Επισκοπή, ή το Κολόσσιν, εμετατραπήκαν σε τσιφλίτζ̆ια. Η «Ιστορία του Μακαρίτου Μάρκο», έναν τραούδιν που εξιστορούσεν τον καυκάν του Μαρκουλλή τζ̆αι του Μισέρ Γιωρκή για την θέσην του δραγομάνου της Κύπρου, αναφέρεται στη σημμασίαν των τσιφλιτζ̆ιών στην οικονομίαν της Κύπρου το 1670. Ήταν η στιγμή που εξεκίνησεν η εντατικοποίηση του διεθνούς εμπορίου, εξ ουτζ̆αι ο ανταγωνισμός για τη διαχείρισην του αγροτικού πλεονάσματος του νησ̆ιού.Ακόμα, όμως, η οικονομία των τσιφλιτζ̆ιών ήταν σε μιαν πρώιμην μορφήν. Που τα τέλη του 18ου αιώνα τζ̆αι μετά, υπάρχει μια περεταίρω εντατικοποίηση της αγροτικής οικονομίας των τσιφλτιζ̆ιών για τους σκοπούς του εξαγωγικού εμπορίου. Έννεν τυχαίον το ότι ο Χατζ̆ηγιωρκάτζ̆ης έβαλεν σ̆ιέριν στο τσφλίτζ̆ιν των Κουκλιών, του Άη Δεμέτη, τζ̆αι της Αγίας Παρασσ̆ευκής στην Αγλαντζ̆ιάν. Ούτε ότι ένας άλλος Κυπραίος με ληστρικήν συμπεριφοράν, ο περιβόητος Χατζ̆ημπακκής –άλλως Στραομπακκής–, έκαμεν τους Λευκωσιάτες να διψάσουν κάπου στα 1780 για να μπόρει να ποτίζει τα τσιφλίτζ̆ια του στην Λακατάμιαν. Όμως, ήταν που το 1830 τζ̆αι μετά που φαίνεται ότι μπορούμεν να μιλούμεν για σχέσεις αγροτικού καπιταλισμού στην Κύπρον. Η περιουσιολογική απογραφή του 1833 δείχνει ότι το 70% των γαιών που καταγράφουνται να έχουν πρόσβασην σε νερόν ανήκαν στο 1% των πιο πλουσίων. Τα τσιφλίτζ̆ια πλέον επαίζαν έναν κεντρικόν ρόλον στην οικονομίαν της Κύπρου. Στες επόμενες δεκαετίες, εξαπλώννουνται ραγδαία τζ̆αι τροφοδοτούν με παμπάτζ̆ιν, σιτάριν, μετάξιν, κρασίν τζ̆αι τεράτσ̆ια τα βιομηχανοποιημένααστικά κέντρα της Ευρώπης. Αν σας κάμνουν εντύπωσην τα τεράτσ̆ια, εν επειδή οι κοκκόνες τους εχρησιμοποιούνταν στην αναπτυσσόμενην βιομηχανίαν του φιλμ στο γύρισμαν του 20ού αιώνα. Λλίον πιο μετά, κατά τη δεκαετίαν του 1930, η κωλοσυρμαθκιά της κουφής του ναζισμού εφαίνετουν. Κάποιοι που τους Εβραίους που εθωρούσαν το Ολοκαύτωμαν να έρκεται ήρταν στην Κύπρον τζ̆αι εγοράζαν γην. Τζ̆είντην εποχήν, η κατά κεφαλήν αξία της γης που εκατείχαν οι –ούλλοι τζ̆ι ούλλοι– 75 Εβραίοι στην Κύπρον ήταν σχεδόν 500 λίρες. Η αντίστοιχη κατά κεφαλήν αξία για τους 276.573 Ελληνοκύπριους ήταν 39 λίρες τζ̆αι για τους 64.238 Τουρκοκύπριους ήταν 31 λίρες. Κάπως έτσι, για παράδειγμαν, εγινήκαν τα περίφημα περβόλια της Ππέρτζ̆ιενας στο Βαρώσιν, μιας Τσεχοσλοβακοεβραίας που επένδυσεν στα πορτοκκάλια της Κύπρου. Τότε, διάφοροι ελληνόψυχοι εθνικόφρονες ωρύουνταν με αντισημιτικόν μένος για το κίνδυνον αφελληνισμού της Κύπρου που τους Εβραίους. Να σημειώσω ότι κατά τη διάρκειαν του μεσοπολέμου στην Κύπρον, ο ναζισμός τζ̆ι ο φασισμός ήταν κανονικοποιημένοι στον πολιτικόν λόγον· γι αυτόν υπήρχεν Φασιστικόν Κόμμαν Κύπρου, αλλά τζ̆αι το ότι ο Δήμος Λευκωσίας εθέωρησεν φυσιολογικόν να ονομάσει την κεντρικήν πλατείαν της πόλης ως «πλατεία Μεταξά». Του φασίστα του Μεταξά. Οι επίγονοι τζ̆είνου του αντισημιτικού συρφετού σήμερα τρων τζ̆αι πίννουν που τα ισραηλίτικα λεφτά στο όνομαν της οικονομικής ανάπτυξης. Υπάρχει, όμως, μια διαφορά μεταξύ της οικονομικής ανάπτυξης του αγροτικού καπιταλισμού των τσιφλιτζ̆ιών τζ̆αι του εποικιστικού καπιταλισμού των αναπτύξεων γης: το αποτέλεσμαν του πρώτου ήταν ήταν η δημιουργία ενός δεύτερου ελληνικού κράτους στην Κύπρο· του δεύτερου, το ξιπούλημαν τούντου κράτους. O εποικιστικός καπιταλισμός των αναπτύξεων γης θα σας φάει τζ̆ι εσάς τζ̆αι τα παιθκιά σας. Με πωλητές εσάς τους ίδιους. Ό,τι επίθετον τζ̆ι αν βάλουμεν ωμπρός που τον καπιταλισμόν, πάει πάντα σ̆ιέριν σ̆ιέριν με τον εθνικισμόν. Ο νους σας πάντα πας το κκιάριν ήταν. Με τα σ̆έρκα βουττημένα μες το γιαίμαν.

Τρόζενα:
Που τον αγροτικόν καπιταλισμόν των τσιφλιτζ̌ιών, στον εποικιστικόν καπιταλισμόν των αναπτύξεων γης
Read More »

ΓΚΙΛΟΤΙΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ EPSTEIN CLASS

του Χρίστου Αριστοδήμου *Ο όρος Epstein Class (η Τάξη του Epstein) αναφέρεται στο δίκτυο πλουσίων τζιαι ισχυρών ατόμων & θεσμών που συνδέουνται με τον Jeffrey Epstein τζιαι τις δραστηριότητές του που σχετίζουνται με τον παιδοβιασμό, τον βιασμό τζιαι την παρενόχληση γυναικών, τη διαφθορά, τη συγκάληψη τζιαι άλλα εγκλήματα. 1) Οι ίδιοι πολιτικοί, δισεκατομμυριούχοι, μεγαλοπαράγοντες που μας κοπανούν τ’ αυτιά που το πρωί ως τη νύχτα δαμέ τζιαι δεκαετίες για τους «εγκληματίες» μετανάστες, για τους «βιαστές» Μουσουλμάνους, για τους «ανήθικους» κομμουνιστές, οι ίδιοι που κατεβάζουν στρατούς τζιαι φασίστες στους δρόμους για να μας «προστατέψουν» που τους «κινδύνους» για τον πολιτισμό μας, ΟΙ ΙΔΙΟΙ συμμετέχουν δαμέ τζιαι δεκαετίες στο μεγαλύτερο, στο πιο ανήθικο έγκλημα κατά της ίδιας της Ανθρωπότητας: τον παιδοβιασμό.. 2) Μέσα στο πιο αποτρόπαιο αλλά οργανωμένο έγκλημα της Ανθρωπότητας εμπλέκονται πρόεδροι, πολιτικοί, επιχειρηματίες, πρίγκιπες, δικαστές, αστυνομικοί, πράκτορες, μυστικές υπηρεσίες, ακαδημαϊκοί, καλλιτέχνες. Η Epstein Class έννεν απλά ο Epstein ή ο Trump. Εν ένα ολόκληρο δίκτυο που ξεκινά που δισεκατομμυριούχους που νιώθουν πως μπορούν να κάμνουν ό,τι γουστάρουν, όποτε γουστάρουν, χωρίς ναν υπόλογοι σε κανέναν. Γύρω τους άλλα τόσα τζιαι παραπάνω άτομα που προστατέφκουν, συγκαλύπτουν, οργανώνουν, στηρίζουν, σιωπούν. Τούτο έννεν έγκλημα μεμονωμένων ατόμων. Τούτο εν έγκλημα ολόκληρου του συστήματος. Γεγονός ακόμα πιο ειρωνικό τζιαι αντιφατικό σε σχέση με τα αμέτρητα συστήματα επιτήρησης της δικής μας ζωής για να μεν «εγκληματίσουμε» εμείς οι κοινοί θνητοί.  3) Η Epstein Class αποτελείται που δισεκατομμυριούχους που έχουν το χρήμα τζιαι τη δύναμη να κάμουν τα πάντα. Έχουν ό,τι θέλουν, όποτε το θέλουν τζιαι τίποτε εν μπορεί να τους σταματήσει. Τούτο αναπόφευκτα οδηγεί τους στο να προσπαθούν να αποκτήσουν ακόμα παραπάνω, να βρουν αν υπάρχει κάτι ακόμα που εν μπορούν να έχουν. Θεωρούν ότι εν υπεράνω των περιορισμών των κοινών θνητών. Ότι εν υπεράνω των αρχών, των κανόνων, των αξιών του πανανθρώπινου πολιτισμού. Ότι μπορούν να επιτελέσουν το υπέρτατο ταμπού. Έννεν τυχαίο που το υπέρτατο τούτο ταμπού πιάννει -σχεδόν πάντα- τη μορφή της σεξουαλικής βίας εις βάρος παιδιών. Το Epstein Class εν η κορυφή της πατριαρχικής πυραμίδας που θεωρεί καταναλώσιμα τα πιο αδύνατα σώματα.  4) Τούτη η τάξη δισεκατομμυριούχων που μας διοικεί νιώθει τις γυναίκες, τα παιδιά, τους φτωχούς ανθρώπους σαν αντικείμενα. Οι γυναίκες έννεν παρά σάρκα για τη διασκέδασή τους. Τα παιδιά έννεν παρά αντικείμενο για τη διασκέδασή τους. Οι φτωχοί εν υπάρχουν παρά για να τους υπηρετούν. Τούτους τους δισεκατομμυριούχους συνεχίζουμε να πλουτίζουμε κάθε μέρα εμείς, οι κανονικοί άνθρωποι που πάμε δουλειά, που δυσκολεφκούμαστε να τα φκάλουμε πέρα, που βασανιζούμαστε να βρούμε ένα σπίτι να νοικιάσουμε, να φκάλουμε τον μήνα, να μεγαλώσουμε τα παιδιά μας. 5) Τα Epstein Files έννεν μόνο υπόθεση ακραίου μισογυνισμού, σεξισμού τζιαι απαξίωσης της ανθρώπινης, ακόμα τζιαι της παιδικής, ζωής. Είναι τζιαι υπόθεση ταξική. Τα πλείστα παιδιά τζιαι οι πλείστες γυναίκες που εκακοποιηθήκαν, εβρίσκουνταν σε μια κατάσταση φτώχειας ή απόπειρας κοινωνικής ανέλιξης. Κορίτσια στο σχολείο που εχρειάζουνταν απεγνωσμένα λεφτά για να στηρίξουν την οικογένειά τους. Φοιτήτριες που αναζητούσαν μια πιθανότητα καλύτερης δουλειάς. Η φτώχεια δημιουργεί απελπισία τζιαι οι πλούσιοι ξέρουν καλά πώς να την εκμεταλλευτούν. Οι ακραίες ανισότητες του συστήματος οδηγούν σε ακραία κοινωνικά φαινόμενα. Εν είμαστε παρά αντικείμενα για τη διασκέδαση των δισεκατομμυριούχων, εμείς, τα πλάσματα της εργασίας τζιαι του μόχθου, εμείς που τους πλουτίζουμε καθημερινά. 6) Τι εν πιο συγκλονιστικό που το ίδιο το σκάνδαλο Epstein; Η έλλειψη κοινωνικής αναταραχής. Ούτε διαδηλώσεις, ούτε διαμαρτυρίες, ούτε επιθέσεις. Μόνο κάποιος κόσμος σαστισμένος, να ψάχνει τις λέξεις να μιλήσει, ενώ άλλος κόσμος παραμένει σιωπηλός, αδιάφορος. Παράλληλα, τα θύματα επανατραυματοποιούνται μέσα που τη δημοσιοποίηση προσωπικών στοιχείων τους. Αλήθκεια, τι άλλο έμεινε να μας κάμουν; Τι άλλο έμεινε για να μας ταρακουνήσει; Ζούμε σε ένα σύστημα που μας διοικούν δισεκατομμυριούχοι, προστατευμένοι που ολόκληρους τους θεσμούς γύρω τους. Ας μεν συνηθίσουμε τη βαρβαρότητα. Ας μιλήσουμε με τους ανθρώπους γύρω μας, ας σκεφτούμε, ας αναλύσουμε, ας ετοιμαστούμε για την ανατροπή τούντου σάπιου συστήματος. 7) Στα δικά μας, στην Κύπρο, ούτε λέξη που τον Χριστοδουλίδη, την κυβέρνηση, τους φασίστες του ελαμ τζιαι τα άλλα σκυλιά του Τραμπ. Ούτε λέξη που τον Υπουργό Εξωτερικών, ο οποίος έδωσε συνέντευξη στο ακροδεξιό κανάλι Breitbart του άμεσα συνδεδεμένου με τον Epstein, Steven Bannon, καλώντας τον παιδόφιλο πλανητάρχη να επισκεφτεί την Κύπρο. Τι να περιμένεις άλλωστε που τούντους ανθρώπους που εν έχουν ούτε ενσυναίσθηση, ούτε ηθική, ούτε αξίες; Υ.Γ. Πώς αντέδρασε η Γενική Εισαγγελέας Pam Bondi σε ερωτήσεις του Κογκρέσου σχετικά με τη συγκάλυψη των Epstein Files; Μιλώντας για… την «παράνομη μετανάστευση». Τελικά, η μεγαλύτερη «θεωρία συνωμοσίας» εν το «μεταναστευτικό πρόβλημα»: Ένα δημιούργημα της παγκόσμιας ελίτ για να λειτουργεί σαν αποδιοπομπαίος τράγος. Για να διοχετέφκει το μίσος τζιαι την οργή, που δικαιολογημένα νιώθει η εργατική τάξη λόγω της φτωχοποίησης τζιαι της καταπίεσης, προς άλλα, ξένα, πιο φτωχά τμήματα της εργατικής τάξης, αντί προς τους πραγματικούς υπαίτιους της δυστυχίας μας. Ας στρέψουμε επιτέλους την οργή μας εναντίον τους. Ας εφεύρουμε τις γκιλοτίνες του 21ου αιώνα για την Epstein Class.

ΓΚΙΛΟΤΙΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ EPSTEIN CLASS Read More »

ΠΟΛΕΜΟ ΣΤΑ ΚΕΡΔΗ ΤΟΥΣ – ΕΙΡΗΝΗ ΣΤΟΥΣ ΛΑΟΥΣ

(English follows) Ανακοίνωση της κοινότητας αγώνα αφοα για την Πρωτομαγιά 2026: Το 10% των πλουσιότερων ανθρώπων στην Κύπρο κατέχουν το 67% του συνολικού πλούτου ολόκληρης της χώρας! Οι πλούσιοι ελέγχουν την κυβέρνηση, τα ΜΜΕ, τη Δικαιοσύνη, απολαμβάνουν φοροαπαλλαγές, είναι βουτηγμένοι στη διαφθορά. Εμείς, οι άνθρωποι της εργατικής τάξης, αντιμετωπίζουμε ακρίβεια στα σουπερμάρκετ, στους φούρνους και στα βενζινάδικα, απρόσιτα ενοίκια ή επιτόκια πάνω στα στεγαστικά μας δάνεια, εκποιήσεις, χαμηλούς μισθούς, επισφάλεια και υπερωρίες στους χώρους εργασίας μας. Εμείς που εργαζόμαστε στα νοσοκομεία, στα σχολεία, στον επισιτισμό, στον τουρισμό, στις οικοδομές, στις συγκοινωνίες, στις κτηνοτροφικές μονάδες, δουλεύουμε όλο και περισσότερο, όλο και πιο εντατικά, ενώ το επίπεδο ζωής μας χειροτερεύει. Την ίδια ώρα, οι έχοντες τον πλούτο και την εξουσία, οι μεγαλοεπιχειρηματίες, οι τραπεζίτες, η εκκλησία, οι μαφιόζοι, οι ντιβέλοπερς και οι πολιτικοί πλουτίζουν πάνω στο δικό μας μόχθο. Μαζί με όλα αυτά τα προβλήματα έχουμε να αντιμετωπίσουμε την κατρακύλα της ανθρωπότητας σε ένα νέο παγκόσμιο πολεμικό πεδίο, με ενεργή δυστυχώς συμμετοχή της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο πόλεμος των ΗΠΑ κατά του Ιράν και οι επεκτατικές βλέψεις του Ισραήλ στην περιοχή ήρθαν να επιβεβαιώσουν την αναγκαιότητα των πολέμων για την επιβίωση του ληστρικού καπιταλισμού. Είναι εξωφρενικό το γεγονός ότι τα ιμπεριαλιστικά κράτη ξοδεύουν δισεκατομμύρια ημερησίως σε πολέμους για τους οποίους δεν υπάρχει καμία νομιμοποίηση, αλλά την ίδια ώρα «μετρούν μπακκίρες» για να παρέχουν βασικές υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, κοινωνικής πρόνοιας και εκπαίδευσης. Έχοντας συνταχθεί πλήρως με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, η Κυπριακή Δημοκρατία επηρεάζεται άμεσα από τις εξελίξεις στην περιοχή. Τόσο σε επίπεδο ασφάλειας μετά την επίθεση από drone στο Ακρωτήρι, όσο και σε επίπεδο οικονομίας, με το κόστος διαβίωσης να εκτοξεύεται σε επίπεδα που ουδέποτε προηγουμένως είχαν καταγραφεί. Και ενώ οι λαοί χρυσοπληρώνουν (όσοι μπορούν) για να έχουν τα βασικά, ο πλούτος συνεχίζει να συσσωρεύεται στα χέρια ολοένα και λιγότερων ολιγαρχών και των κατά τόπους επιτηρητών τους. Τελευταίο παράδειγμα στην Κύπρο, η απεργία των ντελιβεράδων της Wolt, μιας μεγάλης πολυεθνικής με ετήσιο τζίρο €19 δισ., η οποία δίνει ψίχουλα στα άτομα που εργάζονται σε αυτήν και μόνο μέσω ατζέντηδων, οι οποίοι κατακρατούν μεγάλο μέρος των δεδουλευμένων. Σε αντίθεση με το 2022, αυτή τη φορά η απεργία διαλύθηκε με χρήση βίας και εκστρατείες εκφοβισμού από τους ατζέντηδες και τους μπράβους τους. Γίνεται κάθε μέρα και πιο ξεκάθαρο ότι οι ανισότητες, οι οικονομικές κρίσεις, ακόμα και οι πόλεμοι, αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του καπιταλισμού. Εμείς δεν θέλουμε να «φτιάξουμε» το χαλασμένο αυτό σύστημα, αλλά να το αλλάξουμε, να χτίσουμε έναν καλύτερο και πιο δίκαιο κόσμο. Έναν κόσμο όπου κάθε πεδίο της οικονομίας θα προορίζεται για τις ανάγκες της κοινωνίας, για να προσφέρει αξιοπρέπεια, ειρήνη και ασφάλεια για κάθε άτομο. Γι’ αυτό, στη φετινή Πρωτομαγιά φωνάζουμε «ΠΟΛΕΜΟ ΣΤΑ ΚΕΡΔΗ ΤΟΥΣ – ΕΙΡΗΝΗ ΣΤΟΥΣ ΛΑΟΥΣ». Και για να το πετύχουμε αυτό πρέπει να οργανωθούμε. Στις γειτονιές μας, στα σχολεία και τα πανεπιστήμια, στους χώρους εργασίας μας, στον πολιτισμό, στους αθλητικούς συλλόγους. Σε συλλογικότητες και συνδικάτα. Με δουλειά και οργάνωση, με σχέδιο και αποφασιστικότητα. Για να γυρίσουν οι τροσ̌ιοί τζαι να γελάσουν οι φτωσ̌ιοί! Συμμετέχουμε στην Εργατική Πρωτομαγιά – Πλατεία Ελευθερίας 17:00 και πορεία προς το Λήδρα Πάλας για την διακοινοτική συνάντηση. Προηγουμένως, μαζευόμαστε η ώρα 14:00 στο Yalla για το μηνιαίο αφοα κουνουshμα – γνωριμία και χαλαρή κουβέντα με παλιά & νέα μέλη της κοινότητάς μας – και μετά πάμε όλα μαζί στην πορεία. κοινότητα αγώνα αφοα, 1 Μάη 2026 ————- **WAR ON THEIR PROFITS – PEACE FOR THE PEOPLE** Announcement of afoa community of struggle for the Labour Day 2026 The richest 10% of people in Cyprus hold 67% of the country’s total wealth. The rich control the government, the media, and the justice system; they enjoy tax exemptions and are steeped in corruption. Meanwhile, we – the working class – face high prices at supermarkets, bakeries and gas stations, unaffordable rents and high mortgage interest rates, foreclosures, low wages, insecurity and overtime at work. We who work in hospitals, schools, food services, tourism, construction, transport and agricultural units are working more and more, with increasing intensity, while our standard of living keeps deteriorating. At the same time, those who hold wealth and power – big business owners, bankers, the church, mafias, developers and politicians – grow richer from our labour. Alongside all these problems, we are also confronted with humanity’s slide into a new global war landscape, with the active participation – unfortunately – of the government of the Republic of Cyprus. The US’ war against Iran and Israel’s expansionist ambitions in the region confirm the necessity of war for the survival of predatory capitalism. It is outrageous that imperialist states spend billions daily on wars that have no legitimacy at all, while at the same time they count pennies when it comes to providing basic healthcare, social welfare and education. Fully aligned with the US and Israel, the Republic of Cyprus is directly affected by developments in the region. This is evident both in terms of security – after the drone attack in Akrotiri – and in the economy, with the cost of living soaring to unprecedented levels. While people pay exorbitantly (those who can anyway) just to cover basic needs, wealth continues to accumulate in the hands of fewer and fewer oligarchs and their local overseers. A recent example seen in Cyprus, is the strike held by Wolt delivery workers. Wolt, a major multinational with an annual turnover of €19 billion, pays crumbs to those who work for it, employing them only through intermediaries who keep a large share of their earnings. Unlike the strike in 2022, this time it ended due to violence and intimidation campaigns by these agents and their enforcers. It is becoming clearer every day that inequality, economic crises and even wars are integral parts of capitalism. We do not want to “fix” this broken system, we want to change it, to build a better and fairer world. A world where every sector of the economy serves society’s needs, offering dignity, peace and security for everyone. That is why, this May Day, we declare: WAR ON

ΠΟΛΕΜΟ ΣΤΑ ΚΕΡΔΗ ΤΟΥΣ – ΕΙΡΗΝΗ ΣΤΟΥΣ ΛΑΟΥΣ Read More »

Η Σάντη στη χώρα των τεράτων

της Ανατολής Νικήτα Σενάριο πρώτο Η Σάντη κατασκεύασε μια αληθοφανή ιστορία διεφθαρμένων και κακοποιητικών αντρών, χρησιμοποιώντας εφαρμογές για να φτιάξει μηνύματα και αντλώντας φωτογραφίες από το διαδίκτυο για να τεκμηριώσει τους ισχυρισμούς της. Είναι μια γυναίκα μυθομανής και δόλια, που με την οξυδέρκεια και την πονηριά της κατάφερε να ξεγελάσει τρεις καταξιωμένους, μορφωμένους και επαγγελματικά έμπειρους άντρες, έναν δικηγόρο και δύο δημοσιογράφους -ίσως και άλλους, ποιος ξέρει;- και, ως συνέπεια, να αναστατώσει δύο κυβερνήσεις-χώρες. Όταν αντιλήφθηκε πως κινδυνεύει, ανασκεύασε. Σενάριο δεύτερο Οι εμπνευστές της αληθοφανούς αυτής ιστορίας είναι άλλοι και όχι η Σάντη. Αυτοί κατέστρωσαν το σχέδιο και χρησιμοποίησαν τη Σάντη -πιθανόν και άλλα άτομα- για να το υλοποιήσουν. Για να παγιδεύσουν τους δημοσιογράφους και τον δικηγόρο, με απώτερο στόχο να πλήξουν τους ίδιους ή συγγενικά τους πρόσωπα, να τους δώσουν ένα «μάθημα», γιατί σκάλιζαν εκεί που δεν έπρεπε ή δεν έκλεισαν το στόμα τους όταν έπρεπε. Σενάριο τρίτο Η Σάντη έπεσε σε μια τρύπα -όχι λαγότρυπα όπως η Αλίκη- και βρέθηκε σε έναν σαθρό κόσμο γεμάτο διεφθαρμένους και κακοποιητικούς χαρακτήρες. Υπήρξε θύμα βιασμού ως ανήλικη, η κακοποίησή της συνεχίστηκε και όταν ενηλικιώθηκε, χειραγωγήθηκε, εκφοβίστηκε, έψαξε διεξόδους, άλλαξε χώρα. Αποφάσισε να καταγγείλει, κι όταν οι ισχυρισμοί της δημοσιοποιήθηκαν, έπεσαν πάνω της οι επαγγελματίες της συγκάλυψης, δέχθηκε ξανά πιέσεις και απειλές, κατέθεσε τελικά πως τα μηνύματα είναι πλαστά. Ακόμα και τα πρόσωπα τα οποία εμπιστεύτηκε, δεν κατάφεραν να αποφύγουν να την θυματοποιήσουν ξανά δημοσιοποιώντας, για παράδειγμα, φωτογραφίες της και απέτυχαν να οδηγήσουν μια περίπτωση παιδεραστίας και κακοποίησης στην αστυνομία για διερεύνηση. Σε κάποιες δημόσιες παρεμβάσεις, μάλιστα, κάποιοι, ανάμεσα στους οποίους και ο μέχρι πρόσφατα δικηγόρος της, συζητούσαν αν και πόσο ελκυστική ήταν για έναν άντρα.  Στην πρώτη περίπτωση, η παρουσίαση της Σάντη ως γυναίκας-θύτη, σαν μια σύγχρονη Εύα ή Πανδώρα, αντανακλά την αρχετυπική αναπαράσταση του φύλου της που έχει εμπεδωθεί για χιλιάδες χρόνια. Στη δεύτερη περίπτωση, η Σάντη ως γυναίκα θεωρήθηκε ότι είναι πιο αποτελεσματικό και πειστικό εργαλείο παραπλάνησης. Στην τελευταία περίπτωση, η Σάντη έρχεται αντιμέτωπη με ένα εχθρικό περιβάλλον τόσο σε θεσμικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο, όπως συχνά αντιμετωπίζουν οι κακοποιημένες γυναίκες. Με την αστυνομία να μην τις πιστεύει, με διαδικασίες-παρωδία, μέσα από τις οποίες καταλήγουν συχνά κατηγορούμενες, χωρίς τελικά να καταφέρνουν να ξεφύγουν από το κακοποιητικό τους περιβάλλον. Και με τα ΜΜΕ να αναπαράγουν, στην καλύτερη περίπτωση, εμφύλα και σεξιστικά στερεότυπα.   Όποια και να είναι η Σάντη, όπου και να βρίσκεται στο φάσμα των όποιων σεναρίων, η ιστορία της θα μπορούσε, αν ήμασταν μια κοινωνία έτοιμη να κοιτάξει τον εαυτό της στον καθρέφτη, να μας βοηθήσει να αναγνωρίσουμε τα συμπτώματα μιας χώρας και μιας εποχής τεράτων. Και η ιστορία της έχει επιβεβαιώσει, πέρα από άλλα, αν μη τι άλλο πόσο εμπεδωμένα είναι ο σεξισμός και η πατριαρχία. Γιατί σε έναν λιγότερο βάρβαρο χώρο και χρόνο, αυτή η γυναίκα θα έπρεπε να είχε τύχει στήριξης και προστασίας μέχρι τουλάχιστον να διερευνηθεί η υπόθεση.

Η Σάντη στη χώρα των τεράτων Read More »

Return as Infrastructure. The Cyprus Case

by Ana Ricchiardi Cyprus is often depicted  as a peripheral context within the EU. Yet what is currently happening on the island is revealing of broader transformations in European migration governance. As a small state with high return rates and an evolving asylum system, Cyprus offers a view of how policy shifts are being translated into practices. Recent developments make this clear. A new pre-removal detention centre has just been (partially) opened in Limnes,[1]while at EU level, the return framework has been reinforced, with a vote that regresses from fundamental rights, enabling deportations to third countries, weakening the suspensive effect of appeals, broadening detention grounds and allowing return decisions even where removal is not realistically feasible.[2] These processes are not independent. They point to (yet another) change that hardens migration governance, one in which returns are central, not only as the legal outcome of an asylum application, but as an operational priority that is being materially supported. The direction at the EU level is explicit. The return regime already establishes return as the default outcome following a final negative asylum decision. More recent developments intensify this orientation by prioritising  “efficiency”, and enforceability. What emerges is a system that is increasingly restrictive and oriented toward removals. The Cypriot case shows this trajectory in concrete terms. In 2025, the overall rejection rate for asylum application was 93.11%, only 6.89% of the overall cases resulted in protection.[3]  This means that a significant proportion of applicants become subject to return procedures in the island. Deportation orders have increased in recent years,[4] accompanied by more frequent police operations, targeted raids, and a broader push to accelerate administrative processing.[5]Institutionally, this shift has been reinforced through the creation of a dedicated working group tasked with reviewing deportation files and removing administrative bottlenecks.[6] Returns have become a central organising principle of the system. Returns in Cyprus take voluntary (through the Assisted Voluntary Return (AVR) programme)[7] and forced forms. The distinction between these categories is often blurred in practice. While voluntary return schemes have been promoted through financial incentives, many of those who choose to return do so after exhausting all legal options.  At the level of discourse, returns are framed primarily in terms of efficiency, control, and deterrence. Government narratives emphasise the need to manage migration flows, enforce decisions, and maintain order.[8] Media representations often focus on numbers, arrests, and operations.[9] What remains absent from most framings are questions related to long-term integration options and structural inequalities. The emphasis on efficiency obscures the social and human consequences of policies, particularly as more people are placed in situations of prolonged uncertainty, isolation, and exclusion. To understand how these dynamics operate, it is necessary to move beyond policy and look into the spatial organisation of the system. Returns are not only produced through law and administrative decisions. It is also produced through space. If one traces the asylum process in Cyprus, it becomes evident that it unfolds across a series of interconnected sites: reception centres, administrative offices, detention facilities, and urban environments where people attempt to navigate precarious living conditions. These sites form a spatial chain through which people are processed, sorted, and channelled. Within this chain, camps play an important role. Camps are often presented as temporary and humanitarian spaces. They function as key nodes in the governance of mobility. They are sites where people are registered, categorised, and subjected to varying degrees of control. They are also spaces of waiting, where time is extended and access to rights is uneven.[10] Importantly, they prepare people for what comes next, whether that  means continued uncertainty, integration, or return. In Cyprus, the asylum system currently revolves around several key sites: Pournara First Reception Centre, where registration and initial processing take place. Kofinou, an accommodation centre for a limited number of individuals classified as vulnerable. Menoyia detention center, until recently, the main facility for detaining people subject to return procedures. And a newly rebuilt and expanded facility in Limnes.  Limnes is particularly significant when talking about returns. It has been designed to function both as an accommodation centre and as a pre-departure/detention facility. At the level of spatial organisation, it brings together reception and return within a single site. This is not a minor adjustment, but a structural shift. It potentially reduces the distance (both spatial and procedural) between the moment of rejection and the execution of removal. The development of Limnes has been underway for several years, supported by both national authorities and EU funding mechanisms.[11] Its promotion has presented it as an improvement in the management of migration, but this framing obscures the extent to which it consolidates a highly controlled environment.[12] The location of Limnes reinforces its role within a broader territorial configuration. The new camp is situated in the Larnaca district and in close proximity to other key sites, including Kofinou camp and the Menoyia detention centre. This creates a cluster of migration control infrastructures, where different stages of the process are spatially concentrated. The site is not entirely new but builds on previous uses, now significantly expanded and formalised. The scale of this expansion is notable. The pre-departure detention section alone is expected to accommodate around 800 people, a substantial increase compared to the 128 places available at Menoyia detention center.[13] The accommodation section adds capacity for around 1000 people. The expansion increases the system’s capacity to hold, sort, and process individuals. It stops people from going to urban centers, it reduces the gap between decision and removal and it allows for a streamlined transition from rejection to return. Limnes, therefore, should not be understood simply as an extension of reception capacity. It is an infrastructure specifically oriented toward facilitating returns. It materialises a shift in the system, aligning spatial design with policy. From this perspective, Cyprus appears to be preparing for broader EU policy directions. The infrastructures being developed on the island anticipate and enable the implementation of increasingly enforcement-oriented return frameworks. This raises important questions. What does it mean for a migration system to be organised around the acceleration of returns? How does the expansion of detention and

Return as Infrastructure. The Cyprus Case Read More »

«Ελέφαντες στο δωμάτιο» – Η απουσία της κλιματικής δικαιοσύνης από τη Διάσκεψη της Λεμεσού

Γράφει ο plv Στις 19 και 20 του Μάρτη, η Λεμεσός φιλοξένησε μια διήμερη διάσκεψη με τίτλο «Κλιματικά ουδέτερες μπλε πόλεις έως το 2030: επιτάχυνση της τοπικής αλλαγής στο πλαίσιο των Αποστολών της ΕΕ για τις Πόλεις και τους Ωκεανούς». Η εκδήλωση συγκέντρωσε μεγάλο αριθμό ενδιαφερόμενων μερών, ερευνητών και πολιτικών στους εντυπωσιακούς χώρους του Warehouse στη Λεμεσό, στο πλαίσιο της βιομηχανικής περιοχής του Καρνάγιου, την οποία ο δήμαρχος Γιάννης Αρμεύτης θέλει να μετατρέψει σε πολιτιστική συνοικία. Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο όχι μόνο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, αλλά και της Αποστολής της ΕΕ για Κλιματικά Ουδέτερες και Έξυπνες Πόλεις, στόχος της οποίας είναι η επίτευξη της «κλιματικής ουδετερότητας», δηλαδή –σύμφωνα με την πλατφόρμα Net-Zero Cities– «η επίτευξη μηδενικών καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μέσω της εξισορρόπησης των εκπομπών στην ατμόσφαιρα με την απορρόφηση ή την απομάκρυνση αερίων από την ατμόσφαιρα». Για τις περισσότερες από τις πόλεις που συμμετέχουν (106 από όλη την Ευρώπη), η επίτευξη του στόχου έως το 2030 είναι αδύνατη, ωστόσο αυτό τις αναγκάζει να αναπτύξουν ένα όραμα σχετικά με την κλιματική αλλαγή και την αστική ζωή. Το εργαλείο που προωθεί η ΕΕ είναι οι λεγόμενες Συμβάσεις Κλιματικών Πόλεων, μια ονομασία που θυμίζει αμέσως μια συμφωνία όχι μόνο μεταξύ της τοπικής αυτοδιοίκησης και των πολιτών, αλλά και μεταξύ διαφόρων οικονομικών φορέων. Όπως συνέβη και σε άλλες πόλεις της Ευρώπης σε παρόμοιες εκδηλώσεις, τα θέματα του συνεδρίου κάλυψαν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, καθιστώντας την οικολογία όχι απλώς μια πτυχή της κοινωνίας, αλλά ένα πρίσμα μέσω του οποίου παρατηρούμε τον κόσμο με σκοπό να τον αλλάξουμε: για δύο ημέρες, οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να ενημερωθούν και να συζητήσουν για τις αστικές μεταφορές, τη χρήση δεδομένων, τη διακυβέρνηση, την ενέργεια, τα χρηματοοικονομικά εργαλεία, τα ακραία κλιματικά φαινόμενα, την αρχιτεκτονική… Η «οικολογία», επομένως, θεωρείται ενσωματωμένη στην κοινωνία, απορρέουσα από τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των όντων και των δραστηριοτήτων τους: οι ημέρες κατά τις οποίες η «φύση» εμφανίζεται ως κάτι αποσυνδεδεμένο από τους ανθρώπους έχουν περάσει προ πολλού. Αυτή η οπτική συνεπάγεται αναπόφευκτα την ανάγκη να δοθεί έμφαση στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων· ωστόσο, αν εξετάσουμε τη σύνθεση των συμμετεχόντων στην εκδήλωση, διαπιστώνουμε ορισμένες αισθητές απουσίες. Ο μεγάλος αριθμός ατόμων που προέρχονται από τις θετικές επιστήμες ήταν σε θέση να προσφέρουν μια καλά τεκμηριωμένη οπτική, ωστόσο δεν υπήρξε κανένας ερευνητής από τις κοινωνικές ή ανθρωπιστικές επιστήμες, με αποτέλεσμα στις διάφορες συζητήσεις των πάνελ να μην αναφερθεί ότι οι γειτονιές, οι κοινότητες και οι άνθρωποι είναι ίσοι και μπορούν να συμμετέχουν ισότιμα στην αστική ζωή, ανεξάρτητα, για παράδειγμα, από θέματα όπως η απασχόληση, τα δημογραφικά στοιχεία και οι ικανότητες. Επιπλέον, το ζήτημα της «κλιματικής δικαιοσύνης» δεν αναφέρθηκε καθόλου κατά τη διάρκεια των δύο ημερών. Το πρόβλημα αυτό, μακριά από το να είναι απλώς διακοσμητικό, ενσαρκώνει την ίδια την προοπτική που παρουσιάστηκε. Για παράδειγμα, οι «πράσινες διαδρομές», που σχεδιάστηκαν από τη διοίκηση του Αρμεύτη για τη μείωση της χρήσης ιδιωτικών αυτοκινήτων, δεν λαμβάνουν υπόψη τις μετακινήσεις όσων χρειάζονται ιδιωτικό όχημα για να πάνε στη δουλειά τους λόγω της έλλειψης λεωφορείων. Επίσης, τα δημογραφικά στοιχεία και οι κοινωνικές ανισότητες δεν αντιμετωπίζονται ως προβλήματα, εκτός από τις ελάχιστες και αόριστες αναφορές στο «πρόβλημα της στέγασης». Η μόνη παρέμβαση ικανή να αντιμετωπίσει αυτό το θέμα από οικολογική σκοπιά ήταν αυτή της Μαρίας Βασιλάκου, πρώην αντιδημάρχου της Βιέννης, η οποία υπογράμμισε πώς οι μη κερδοσκοπικοί κατασκευαστές κατέστησαν δυνατή την αντιμετώπιση του προβλήματος των ενοικίων, δημιουργώντας ταυτόχρονα πιο συμπεριληπτικές γειτονιές και δημόσιους χώρους. Σημαντική ήταν, επίσης, η απουσία οργανισμών, συνεταιρισμών και ΜΚΟ. Η παρουσία των Φίλων της Γης και το εργαστήριό τους για την κεντρική περιοχή της Λεμεσού, σαφώς δεν αρκούν για να καλύψουν τον τεράστιο αριθμό θεμάτων που πρέπει να αντιμετωπιστούν για να συνδεθεί το θέμα της οικολογίας με την κοινωνική δικαιοσύνη: χωρίς το δεύτερο, το πρώτο είναι αναπόφευκτα καταδικασμένο να αποτελέσει μέρος μιας επιχείρησης «πράσινου ξεπλύματος». Η τοποθεσία της εκδήλωσης και η απόφαση να διοργανωθεί σε εργάσιμες μέρες εμπόδισαν επίσης την παρουσία της ίδιας της πολιτείας, της οποίας τη συμμετοχή επικαλέστηκαν αρκετές παρεμβάσεις. Τέλος, η θέα από την αποθήκη επέτρεψε να παρατηρηθεί ένα τελευταίο προφανές πρόβλημα: ένα χιλιόμετρο ανατολικά, αγκυροβολημένο στο λιμάνι της Λεμεσού, ήταν αρκετά ορατό ένα στρατιωτικό πλοίο: ο πόλεμος και οι συνέπειές του απλώς αναφέρθηκαν, επιτρέποντας στον Ανδρέα Βύρα, δήμαρχο της Λάρνακας, να κάνει μια γκροτέσκα αναφορά σχετικά με τη δυνατότητα των Κυπρίων φοιτητών να απολαμβάνουν την παραλία ενόσω διεξάγεται ο πόλεμος στο Ισραήλ. Δεν έχει σημασία ότι στον παλαιστινιακό λαό (και στα παιδιά) έχει απαγορευτεί η πρόσβαση στη θάλασσα και ότι τελικά πυροβολούνται όταν το κάνουν.  Επιπλέον, πολύ λίγες παρεμβάσεις υπογράμμισαν πόσο επείγουσα είναι η ανάγκη να μετριαστεί η εξάρτηση από τους παραγωγούς ορυκτών καυσίμων, δηλαδή η κατάσταση που βιώνουμε τώρα. Είναι σημαντικό ότι οι περισσότερες αναφορές έγιναν κατά τη διάρκεια της συζήτησης για τις πόλεις-λιμάνια: η παροχή ενέργειας στα πλοία είναι μία από τις δυσκολίες που πρέπει να αντιμετωπιστούν.  Οι «ελέφαντες στο δωμάτιο» μετέτρεψαν τη διάσκεψη όχι σε διάλογο, αλλά σε ένα μέσο νομιμοποίησης αποφάσεων που είχαν ήδη ληφθεί. Αν ακτιβιστές, πολίτες, ΜΚΟ, επιστήμονες κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών δεν είναι παρόντες, η απουσία τους αντανακλάται στη γενική συζήτηση για το πώς εξελίσσεται η κοινωνία. Το γεγονός ότι οι διάφορες συζητήσεις δεν ήταν ανοιχτές σε παρεμβάσεις από το κοινό έκανε αυτές τις απουσίες ακόμη πιο ηχηρές. Ωστόσο, το ερώτημα ίσως δεν είναι «ποιος είναι υπεύθυνος για αυτό»: σε αυτό το στάδιο, το ερώτημα είναι μάλλον «πώς είναι δυνατόν να επηρεαστεί η συζήτηση». Χωρίς τέτοια επιρροή, μια διάσκεψη για την οικολογία μοιάζει μάλλον με μια συζήτηση για τη διακυβέρνηση, η οποία καθιστά την κλιματική δικαιοσύνη ένα άσχετο ζήτημα που πρέπει να αναβληθεί. Εστίαση στη Λεμεσό Η πόλη της Λεμεσού αντιμετωπίζει, όπως και το υπόλοιπο της χώρας, ένα σημαντικό πρόβλημα στις μετακινήσεις, το οποίο, σύμφωνα με έρευνα της «Noverna Consulting and Research», αναγκάζει τους Κύπριους οδηγούς να περνούν κατά μέσο όρο 102 λεπτά στο αυτοκίνητό τους κάθε μέρα. Αυτό μπορεί να είναι ένας από τους παράγοντες (φυσικά, όχι ο μόνος) που έκανε την Κύπρο τη χώρα με το υψηλότερο κατά κεφαλήν αποτύπωμα αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΕ (στοιχεία 2021-2023). Όσον αφορά τις

«Ελέφαντες στο δωμάτιο» – Η απουσία της κλιματικής δικαιοσύνης από τη Διάσκεψη της Λεμεσού Read More »

Ακόμα μια πολιτική εις βάρος της μικροκινητικότητας και προς όφελος των αυτοκινήτων

από τον Κύκλο για την Οικολογία & το Δικαίωμα στην Πόλη Τις προτάσεις των βουλευτών Αλέκου Τρυφωνίδη (ΔΗΠΑ) και Σταύρου Παπαδούρη (Κίνημα Οικολόγων) για περιορισμό της χρήσης e-scooter συζητά εδώ και μερικές εβδομάδες η Επιτροπή Μεταφορών της Βουλής προτάσσοντας το αφήγημα της οδικής ασφάλειας. Παρά τις αντιδράσεις από σωρεία οργανώσεων και εμπειρογνωμόνων που τάχθηκαν ενάντια στις προτάσεις νόμων, η πρόταση νόμου του κ. Παπαδούρη πάει για νομοτεχνικό έλεγχο και ψήφιση στην Ολομέλεια. Μάλιστα ο κ. Τρυφωνίδης εργαλειοποιώντας τον πόνο ενός πατέρα, του οποίου ο γιος κτυπήθηκε από αυτοκίνητο που πέρασε με κόκκινο σε διάβαση πεζών (!!!), επιχείρησε να πείσει ότι, εάν ο νεαρός δεν ήταν χρήστης scooter (το οποίο απλά κυλούσε ενώ διασταύρωνε σε διάβαση με πράσινο το φανάρι για τους πεζούς), δεν θα είχε χτυπηθεί. Αντίστοιχα συμπεραίνουμε ότι εάν δεν ποδηλατάμε, δεν περπατάμε και γενικά αν δεν κυκλοφορούμε έξω από τα σπίτια μας, εκτός κι αν είναι με αυτοκίνητο, δεν θα θρηνούμε θύματα… εκτός φυσικά, όταν σκοτωνόμαστε σε αυτοκινητιστικά δυστυχήματα! Ο κοινός παρονομαστής σε όλα τα δυστυχήματα στον δρόμο με σοβαρούς τραυματισμούς και απώλειες ζωής είναι το αυτοκίνητο. Η μεγάλη χρήση και εξάρτηση από το αυτοκίνητο είναι ο «ελέφαντας στο δωμάτιο» της κάθε συνεδρίας της κοινοβουλευτικής επιτροπής μεταφορών, και παρόλα αυτά δεν αντιμετωπίζεται από την πολιτεία. Αντ’ αυτού, οι βουλευτές μας βάλθηκαν, πρώτα με επιβολή κράνους για τους ποδηλάτες, ακολούθως με τον περιορισμό των χώρων που μπορούν νόμιμα να διακινούνται οι συσκευές προσωπικής κινητικότητας (δρόμοι με επιτρεπόμενη ταχύτητα τα 30 χλμ/ώρα, ποδηλατόδρομοι, ποδηλατολωρίδες) και τώρα με επιβολή ασφάλισης και δυνατότητα κατακράτησης των scooter σε περίπτωση παραπτώματος, να μας πείσουν ότι νοιάζονται για «τις μανάδες που κλαίνε τα παιδιά τους». Η λογική αυτών των πολιτικών δεν απέχει πολύ από τη λογική του να ρίχνεις το φταίξιμο σε θύμα βιασμού επειδή κυκλοφορούσε έξω το βράδυ. Στο μεταξύ κανένα δεδομένο δεν δείχνει ότι μειώθηκαν οι θάνατοι στον δρόμο με την επιβολή κράνους στους ποδηλάτες, αλλά σίγουρα ο νόμος χρησιμοποιήθηκε ως ένα ακόμα εργαλείο αστυνόμευσης και στοχοποίησης των μεταναστών. Αυτό αναμένεται να επιτύχει και αυτή η πρόταση νόμου -την περαιτέρω στοχοποίηση των μεταναστών. Παράλληλα, η τροποποίηση που προτείνεται για αύξηση του ορίου ηλικίας για τα e-scooters είναι οξύμωρη, όταν οι «πιο ασφαλείς» ηλικίες που προτείνονται πλησιάζουν ήδη τα όρια απόκτησης άδειας οδήγησης αυτοκινήτου, που είναι αναμφισβήτητα ένα πιο επικίνδυνο όχημα που δύναται να κινείται σε δεκαπλάσιες ταχύτητες από ό,τι τα scooters. Υιοθετείται μια πατερναλιστική προσέγγιση περί οδικής ασφάλειας, αντί να ενισχύεται η σταδιακή, ασφαλής ανεξαρτητοποίηση των νέων προς εναλλακτικές επιλογές μετακίνησης. Αν θέλουμε να βελτιώσουμε την ποιότητα ζωής μας στις πόλεις, αν θέλουμε να καταπολεμήσουμε τη συγκοινωνιακή φτώχεια και αν θέλουμε να μειώσουμε τους θανάτους στους δρόμους (είτε από δυστυχήματα, είτε από την κακή ποιότητα του αέρα), η λύση δεν είναι ο περιορισμός του ανθρώπου, αλλά ο περιορισμός των οχημάτων ιδιωτικής χρήσης.

Ακόμα μια πολιτική εις βάρος της μικροκινητικότητας και προς όφελος των αυτοκινήτων Read More »

Γιατί δεν έχουμε νερό στην Κύπρο;

Σημειώσεις για μια πολιτική οικολογία της λειψυδρίας Συντακτική Ομάδα & Κύκλος για την Οικολογία και το Δικαίωμα στην Πόλη Ενώ πλησιάζουμε στο τέλος της περιόδου των βροχών, ακόμα μία χρονιά φαίνεται να ολοκληρώνεται με την Κύπρο να βρίσκεται σε μια κατάσταση ασφυκτικής έλλειψης νερού. Στην Κύπρο, όπως και σε πολλές άλλες χώρες, η επάρκεια νερού μετριέται σχεδόν εξ ολοκλήρου με όρους αποθεμάτων στα φράγματα. Αν δηλαδή τα φράγματα έχουν ψηλή ή χαμηλή πληρότητα νερού, αυτό μεταφράζεται αυτόματα και σε επάρκεια ή σε έλλειψη νερού αντίστοιχα. Στα μέσα του Μάρτη, η πληρότητα ανέρχεται μόλις στο 21%, ενώ την αντίστοιχη περσινή περίοδο βρισκόταν στο 25,5%. Σε επίπεδο εισροών στα φράγματα, η φετινή χρονιά είναι μέχρι στιγμής η χειρότερη της τελευταίας δεκαετίας. Η πτωτική τάση στις βροχοπτώσεις σε συνάρτηση με τις υψηλές θερμοκρασίες, που αυξάνουν την εξάτμιση, -και τα δύο απόρροια της κλιματικής αλλαγής- είναι καθοριστικά για τη δυνατότητα των φραγμάτων να συσσωρεύουν ποσότητες νερού. Την ίδια ώρα, οι έντονες βροχοπτώσεις του τελευταίου διαστήματος, λόγω του ότι έχουν συμβεί στα παράλια ή/και λόγω του ότι η ξηρασία μειώνει τη δυνατότητα του εδάφους να απορροφά νερό (αντί να την αυξάνει, όπως πολλές φορές λέγεται), δημιουργούν περισσότερα πλημμυρικά φαινόμενα και λιγότερες εισροές στα φράγματα. Βάσει αυτών των δεδομένων, αν δεν υπάρξει κάποια δραστική μεταβολή τις επόμενες μερικές εβδομάδες σε θέμα εισροών στα φράγματα, μετά βεβαιότητας θα υπάρξουν περικοπές νερού το ερχόμενο διάστημα. Ήδη, δημοσιεύματα στα ΜΜΕ κάνουν λόγο για περικοπές στην υδροδότηση κατά 10% τους καλοκαιρινούς μήνες, με κίνδυνο νοικοκυριά να μένουν χωρίς νερό μέχρι τρεις μέρες τη βδομάδα. Είναι, όμως, όντως η ανομβρία ο μόνος λόγος που δεν έχουμε νερό; Είναι οι περικοπές νερού το αναπόφευκτο αποτέλεσμα ενός φαινομένου που απλά μας επιβάλλεται εξ ουρανού; Μέσα από αυτό το κείμενο, επιχειρούμε να αναδείξουμε τους παράγοντες και τους τρόπους μέσω των οποίων το νερό στην Κύπρο, ως ένας βασικός πόρος για τη συνέχιση της ζωής, μετατρέπεται σε ένα σπάνιο εμπόρευμα.  Η διαχείριση του νερού με όρους οικονομικής ανάπτυξης Ο πραγματικός λόγος που δεν έχουμε επάρκεια στο νερό δεν είναι η ανομβρία -αυτή ήταν προβλέψιμη-, αλλά η διαχείρισή της και ο γενικότερος σχεδιασμός που αφορά το υδατικό ζήτημα. Την περίοδο που ο ΟΗΕ έχει ανακοινώσει την εποχή της «χρεοκοπίας του νερού», είναι αναγκαίο να προσεγγίσουμε κριτικά τη διαχείριση του νερού εξ ολοκλήρου με όρους οικονομικής ανάπτυξης -πάντα για τους λίγους και τους πλούσιους- παρά με όρους κοινωνικού αγαθού και επάρκειας για τις βασικές ανάγκες της κοινωνίας, δηλαδή των πολλών. Παρόλο που η έλλειψη νερού παρουσιάζεται ως ένα φυσικό φαινόμενο που σταθερά επηρεάζει την Κύπρο, είναι στην πραγματικότητα μια κοινωνικά κατασκευασμένη συνθήκη, απόρροια μακροχρόνιων πολιτικών επιλογών και οικονομικών στρατηγικών.  Μια δίκαιη και βιώσιμη πολιτική για το νερό (αλλά και για την ενέργεια) θα ξεκινούσε με ερωτήσεις όπως «Πόσο νερό χρειαζόμαστε πραγματικά; Ποιες χρήσεις είναι πραγματικά αναγκαίες;». Όσο και να προετοιμαστεί μια χώρα που αντιμετωπίζει συχνές αλλά και ολοένα πιο έντονες ανομβρίες, αν ο σκοπός χρήσης του νερού είναι το οικονομικό κέρδος και η συσσώρευση του πλούτου στα χέρια των λίγων, τότε το νερό ποτέ δεν θα είναι αρκετό.  Ο ίδιος ο όρος της λειψυδρίας, που από μικρή ηλικία μαθαίνουμε ότι χαρακτηρίζει την Κύπρο και τις ζωές μας, δεν προκύπτει από μια προσπάθεια δίκαιης παροχής νερού στην κοινωνία, αλλά από την καθιέρωση της ιδέας ότι η έλλειψη (scarcity) αποτελεί ένα φυσικό όριο. Όμως, η έλλειψη δεν δημιουργείται από μόνη της ούτε είναι κάτι σταθερό και δεδομένο. Η έλλειψη δημιουργείται από τις επιλογές που γίνονται σε σχέση με τις ανάγκες μας. Στον καπιταλισμό οι ανάγκες καθορίζονται από τη συνεχή αύξηση του οικονομικού κέρδους. Το νερό ποτέ δεν είναι αρκετό για να συνεχίζεται απρόσκοπτα αυτή η ανάπτυξη. Αναγκαστικά πρέπει να ανατιμηθεί, να πωληθεί, να διανεμηθεί, να εξοικονομηθεί, να «αποταμιευθεί», ακόμα και να κλαπεί, ως ένα σπάνιο αγαθό. Η υδατική πολιτική που βασίζεται στα φράγματα Βάσει της διαχείρισης του νερού με όρους οικονομικής ανάπτυξης, τα φράγματα αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της υδατικής πολιτικής του κράτους, που βασίζεται στη δημιουργία αποθεμάτων νερού για να μπορεί να στηρίξει μια οικονομία που εξαρτάται κυρίως από τον τουρισμό και, κατά δεύτερο, από εξαγωγές συγκεκριμένων γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων. Τα φράγματα, ή οι λεγόμενοι «αποταμιευτήρες νερού», έχουν και αυτά περιβαλλοντικό κόστος, αφού προκαλούν διάβρωση των ακτών αλλά και καταστροφή των ποτάμιων οικοσυστημάτων. Η δυνατότητα κατακράτησης του νερού σε συγκεκριμένα σημεία ανάγει αυτόματα και το νερό σε πολιτικό ζήτημα. Ποιες κοινότητες θα βρεθούν πριν και ποιες μετά το νερό; Ή, ακόμα, ποιες θα βρεθούν κάτω από αυτό, όπως η κοινότητα της Άλασσας νότια του Κούρη; Σε ακόμα πιο ψηλό επίπεδο, σε ποιους Κύπριους ανήκει το νερό και πότε μπορούν να ανακόπτουν τη ροή του από τον νότο στον βορρά (ή και αντίστροφα); Το Νότιο Σχέδιο Μεταφοράς είναι ο κύριος αγωγός μεταφοράς νερού από τον Κούρη, το μεγαλύτερο φράγμα της Κύπρου που χτίστηκε το 1988, στην Αμμόχωστο. Αυτό το Σχέδιο, που πραγματοποιήθηκε με τη βοήθεια των British Colony, World Bank και των ΗΠΑ, αποσκοπούσε εξ αρχής στην ανάπτυξη της γεωργίας στην επαρχία Αμμοχώστου μέσω της παραγωγής cash crops, δηλαδή γεωργικών προϊόντων που μπορούν να πωληθούν σε ψηλές τιμές στη διεθνή αγορά. Στην Κύπρο, τα cash crops -η πατάτα, το καρπούζι και η μπανάνα- χρειάζονται πάρα πολύ νερό για να καλλιεργηθούν και η μαζική παραγωγή τους δεν ανταποκρίνεται πάντα στις εγχώριες ανάγκες αυτονομίας στη σίτιση αλλά στη δυνατότητά τους να εξάγονται στο εξωτερικό. Κάτι παρόμοιο ισχύει και με το χαλλούμι, του οποίου η παραγωγή προϋποθέτει, επίσης, πολύ μεγάλες ποσότητες νερού. Υποδομές, λοιπόν, όπως ο Κούρης και ο Νότιος Αγωγός, διασφαλίζουν ότι η παραγωγή των cash crops μπορεί να συνεχίζεται απρόσκοπτα, ακόμα και σε χρονιές χωρίς ικανοποιητικές βροχοπτώσεις, όχι όμως για την κάλυψη της αυτονομίας στο φαγητό, αλλά για την κάλυψη των εμπορικών αναγκών.  Πέρα από την ίδια τη λογική των φραγμάτων που, όπως βλέπουμε, λίγο έχουν να κάνουν με την επάρκεια νερού, υπάρχει, επίσης, το ζήτημα των απαρχαιωμένων υποδομών, που, σε πολλές περιπτώσεις, μπορεί να σημαίνει και απώλειες της τάξης του 40%. Περαιτέρω, πρόσφατα είχαμε και το σκάνδαλο στον ποταμό Κούρη, όπου για χρόνια μεταφερόταν πόσιμο νερό στις παράνομες εγκαταστάσεις ιχθυοτροφείου στη Συλίκου και την Τριμίκλινη. Πέραν της πολιτικής

Γιατί δεν έχουμε νερό στην Κύπρο; Read More »

EL