της Μαρίας Χατζήμιχαηλ Στο πολυσυζητημένο βίντεοκλιπ του Jalla προκύπτει μια διάσταση με την οποίαν εν είδαμεν να ασχοληθεί κανένα τζιαι την οποίαν αποφάσισα ότι εν μπορώ να αφήκω πίσω. Η διάσταση τούτη προκύπτει που την εικόναν του διπλοκάμπινου με την καμπίνα γεμάτη πορτοκκάλια με φόντο το εκθαμβωτικό City of Dreams στην πολυπόθητη λίμνην του Ακρωτηρίου.  Όταν το 2018, κάποιοι επήαν για επιτόπιαν έρευνα στην περιοχήν, εν αναμονή της συζήτησης του έργου City of Dreams στην Επιτροπήν Εκτίμησης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, είδαν ότι τα έργα είχαν ήδη ξεκινήσει. Τζιαι αντί να μπορέσουν να κάμουν καταγραφήν των δέντρων, κυρίως πορτοκκαλιών, εβρεθήκαν μπροστά στους σωρούς των κομμένων κορμών των πορτοκκαλεώνων.  «Ν’ αναστήσεις πορτοκαλιές είν’ ένας λόγος», γράφει ο Θ. Πιερίδης στον «Πορτοκαλόκηπο». Όμως, όταν κάποιοι επροσπαθήσαν να καταγγείλουν το συμβάν στη Λίμνη Ακρωτηρίου, αφού η εκκίνηση των εργασιών πριν που την αδειοδότηση σημαίνει, με βάση τον νόμον, τζιαι αναστολήν της διαδικασίας αδειοδότησης, εχαρακτηριστήκαν ως «πράκτορες των Βρετανών» σε κάποια Μ.Μ.Ε. Στη συνέχειαν, είδαμεν τζιαι τον τέως πρόεδρο της Δημοκρατίας να εμφανίζεται επί τόπου για να βάλει τον θεμέλιο λίθον, τον Ιούνην του 2018, με χρυσό φκυάριν. Επειδή που τες πορτοκαλιές στα ρίαλ εστέιτ εν ένας επενδυτής δρόμος. Ανεξάρτητα που το αν οι συντελεστές του βίντεοκλιπ  αντιλαμβάνουνται το ή όι, η σημειωτική των αντιθετικών εικόνων εν εξαιρετική.  Σε έναν πρώτον επίπεδον, εν η ειρωνεία που προκύπτει που την εικόναν των πορτοκκαλιών μπροστά που το χτήριον που ευθύνεται για την καταστροφήν τόσων πορτοκκαλόδεντρων.  Σε έναν άλλον επίπεδο, σε μια εικόνα ενός δευτερολέπτου συμπυκνώνεται μια σημαντική διάσταση της κυπριακής πραγματικότητας. Που την μιαν, η ειδυλλιακή Κύπρος, σε ένα ρομαντικό φαντασιακόν του παρελθόντος, με τες «πορτοκκαλιές του Καραβά», τη γιορτήν του πορτοκκαλιού στην Αμμόχωστο, τη γην που κάποτε έτρεφε ολόκληρην την Κύπρον κ.λπ. Τζιαι, που την άλλην, η σύγχρονη Κύπρος, που «πετά» εις βάρος των αθθρώπων τζιαι της φύσης, η Κύπρος των ρίαλ εστέιτ που καταστρέφουν το παρόν (τζιαι το μέλλον) του τόπου, τζιαι συχνά οικειοποιούνται το παρελθόν τζιαι την «παράδοσην» για να πολλαπλασιάσουν τα κέρδη τους.  

Χρίστος Αχνιώτης Η απομάκρυνση από τη λύση του Κυπριακού στη βάση της Ομοσπονδίας έχει γίνει με διάφορους τρόπους. Είτε με μανούβρες στις συνομιλίες για να μην προχωρήσουν οι διαπραγματεύσεις, είτε με τον τότε πρόεδρο Αναστασιάδη να το βάζει στα πόδια για να μη διανυθεί το τελευταίο μίλι το 2017, έστω κι αν τότε άνοιξε ο δρόμος για την κατάλυση των επεμβατικών δικαιωμάτων και εγγυήσεων. Κίνητρο και στόχος πάντα η διασφάλιση των συμφερόντων της ελληνοκυπριακής ελίτ και η μονοπώληση της Κυπριακής Δημοκρατίας σε ένα κερδοφόρο (για την ελίτ) κράτος-μαφία που έχει στοιχειώσει τις ζωές μας σε μια ατέλειωτη και βαθιά πορεία διαφθοράς. Το ΟΧΙ στο δημοψήφισμα το 2004 έπαιξε, βέβαια, τον δικό του αρνητικό ρόλο. Δεν ξεχνούμε, επίσης, την κυβέρνηση Αναστασιάδη που έκλεισε τα κύρια οδοφράγματα κατά τη διάρκεια του Κόβιτ για να μην περάσει στον νότο ο “βόρειος” Κορονοϊός, ενώ στη διαδήλωση για επαναδιάνοιξη του οδοφράγματος Λήδρας το 2020 ανατέθηκε στην Εθνική Φρουρά μαζί με την Αστυνομία η διαφύλαξη του διαχωρισμού ως αναπόσπαστου μέρους της κυβερνητικής πολιτικής. Τότε, καταδικάστηκε η διαδήλωση από όλο το φάσμα του απορριπτισμού, με κύρια δύναμη τη φασιστική δεξιά ως τη συνεπή συνέχεια του Γριβισμού, με αρκετή κιόλας δύναμη στην κυπριακή Βουλή και με εκπροσώπηση πέραν του ενός κόμματος. Στο ίδιο μήκος κύματος βρίσκονται και οι ομάδες οπαδών της ακροδεξιάς και ομάδες κρούσης που υπάρχουν στα μετόπισθεν της ορατής πολιτικής.  Αμέσως μετά τη συγκεκριμένη διαδήλωση στην οδό Λήδρας το 2020, τοποθετήθηκε ψηλή σιδερόπορτα στο οδόφραγμα με κλειδαριά για να μπορεί να διακοπεί η διακίνηση με ένα απλό κλείσιμο πόρτας. Ταυτόχρονα, η τότε κυβέρνηση τοποθέτησε συρματοπλέγματα στον Αστρομερίτη και τα γύρω χωριά για να ενισχυθεί περαιτέρω ο διαχωρισμός με τη δικαιολογία της  λεγόμενης λαθρομετανάστευσης. Ακολούθως, εγκαταστάθηκε ηλεκτρονικός εξοπλισμός από το Ισραήλ και προσλήφθηκαν συνοριοφύλακες για παρακολούθηση “λαθραίας” κίνησης στην περιοχή Αστρομερίτη, γεγονότα που ενισχύουν τις τότε και τώρα προσπάθειες της ελληνοκυπριακής ηγεσίας για ένταξη στη ζώνη Σένγκεν με άλυτο Κυπριακό. Αυτή η ζώνη στην Κύπρο εκτείνεται σε αυτό που αποκαλείται ελεύθερες περιοχές, όπου οι τρεις τελευταίες κυβερνήσεις (δύο του Αναστασιάδη και μία του Χριστοδουλίδη) θεωρούν ότι πρέπει να βρίσκονται τα σύνορα της Κυπριακής Δημοκρατίας, αφήνοντας έξω τον βορρά ως ξένο σώμα. Αν η αίτηση για ένταξη στη Ζώνη του Σένγκεν προέβλεπε πως τα σύνορά μας είναι στην Κερύνεια, τότε αυτό θα έπρεπε να είχε φανεί προ πολλού με την προώθηση της συμφωνημένης λύσης για ομόσπονδη Κύπρο, η οποία πρακτικά απορρίπτεται προς όφελος της λύσης δύο κρατών.  Ο απορριπτισμός σε ό,τι αφορά το κυπριακό πρόβλημα συνδέεται με αδελφά αφηγήματα και πρακτικές όπως ο ρατσισμός ενάντια στους μετανάστες, με αποτέλεσμα άνθρωποι να πεθαίνουν στις θάλασσές μας μετά από παράνομες επαναπροωθήσεις. Ομοίως η ελληνοκυπριακή δεξιά υποστηρίζει τη γενοκτονία στην Παλαιστίνη και παίζει το χαρτί του Ισραήλ ενάντια στους Παλαιστίνιους για να γλυτώσει δήθεν η Κύπρος από την Τουρκία. Η ισλαμοφοβία ολοένα και περισσότερο καθοδηγεί τη σκέψη και τις πραξεις της ε/κ ελίτ και μεταμορφώνει σταδιακά τη νότια Κύπρο σε πίσω πόρτα του γειτονικού απαρτχάιντ. Την ίδια στιγμή, ωθεί τους Ελληνοκύπριους εθνικιστές να πιστεύουν ότι η Κύπρος θα απελευθερωθεί  με τη στρατιωτική υποστήριξη του Ισραήλ, πάντα σε ανταγωνισμό και σύγκρουση με το προοδευτικό τμήμα της τουρκοκυπριακής κοινότητας, τον κύριο σύμμαχό μας για την επίτευξη μιας ανεξάρτητης Κύπρου. Τελευταία, η αντιπρόσωπος του Γενικού γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Μαρία Ολγκίν δήλωσε τη θέση της για διάνοιξη περισσότερων οδοφραγμάτων ως μέσο οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ώστε να οδηγηθούν οι δύο πλευρές σε διευρυμένη διάσκεψη για λύση του Κυπριακού. Για αντιπερισπασμό, ο Χριστοδουλίδης απαίτησε πρωτίστως τη διάνοιξη των οδοφραγμάτων Πυρογιού και Κοκκίνων, τα οποία αποτελούν στρατιωτικές ζώνες και επομένως είναι δύσκολο ο Τουρκοκύπριος διαπραγματευτής να συναινέσει στη διάνοιξή τους. Από την άλλη, για αυτόν είναι πιο εφικτό να ανοίξει άμεσα το οδόφραγμα Μιας Μηλιάς. Το συγκεκριμένο οδόφραγμα είναι κεντρικής σημασίας τόσο για τη διακίνηση χιλιάδων Κυπρίων όσο και για εξοικονόμηση χρόνου και καυσίμων. Επίσης, αποφορτίζει σημαντικά το επιβαρυμένο οδόφραγμα του Αγίου Δομετίου. Με τον Χριστοδουλίδη να απαιτεί την επανατοποθέτηση των συγκλίσεων στο τραπέζι των συνομιλιών ενώ αυτές είναι επιβεβαιωμένες και σφραγισμένες από τον Γενικό Γραμματέα μετά τις συνομιλίες του Κραν Μοντανά το 2017, γίνεται κατανοητό ότι ο Κύπριος πρόεδρος ροκανίζει τον χρόνο περιμένοντας τη λήξη της θητείας του Αντόνιο Γκουτέρρες στο τέλος του 2026 για τη συνολική και τελειωτική κατάρρευση των συνομιλιών. Έχει γίνει από χρόνια φανερό ότι η επίσημη ελληνοκυπριακή πλευρά συμβαδίζει με την τουρκοκυπριακή εθνικιστική ακροδεξιά, ενώ ταυτόχρονα σπρώχνει την τουρκοκυπριακή κοινότητα στο σύνολό της μακριά από τη λύση ομοσπονδίας και πιο κοντά είτε στην προοπτική ενός κράτους στο βορρά που θα ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, είτε στην προοπτική της ενσωμάτωσης του βορρά στην Τουρκία. Η προσπάθεια της κυβέρνησης Χριστοδουλίδη για ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στη ζώνη του Σένγκεν μέσα στο 2026 και με άλυτο Κυπριακό θέτει ως μόνη προοπτική την επίτευξη των δύο κρατών.

του Συμβουλίου Κυπριακών Λέξεων Βλέπουμε να εκτυλίσσεται ένας σάλος στα ΜΜΕ για το τραγούδι τζιαι το videoclip του “JALLA”, που εννά εκπροσωπήσει την Κύπρο στην Eurovision 2026. Βλέπουμε ενοχλημένους ελαμίτες που για ακόμα μια φορά διαμαρτύρουνται για την επιλογή της κυπριακής γλώσσας (κυπριακών λέξεων, σε τούτη την περίπτωση, αφού το τραγούδι εν κυρίως στα αγγλικά), γιατί πλήττεται η εύθραυστη ιδέα της ελληνικής τους ταυτότητας.  Ταυτόχρονα, μια άλλη ομάδα που ανεξάρτητα άτομα έστειλε στο Διοικητικό Συμβούλιο του ΡΙΚ μια ανοιχτή επιστολή που ζητά την απόσυρση του τραγουδιού αφού, όπως γράφουν, «Πρόκειται για μια απαράδεκτη παρουσίαση της Κύπρου, που προσβάλλει και την χώρα μας, τις παραδόσεις και την αισθητική μας». Τούτο φέρνει στην επιφάνεια πολλά ερωτήματα. Ποια εν η παράδοση μας τζιαι η αισθητική μας; Που πότε υπάρχει μόνον ένας ορισμός για τες πιο πάνω, πολλά ανοιχτές τζαι αφηρημένες, έννοιες; Τζιαι ακόμα τζιαι όταν εμείς προσωπικά εν ταυτιζούμαστε με την ιδέα οποιουδήποτε ατόμου για την παράδοση, γιατί πρέπει να ζητούμεν να λογοκριθεί;  Εν περιλαμβάνει η επιστολή κάποια τεκμηρίωση για το τι εστί προβληματικό στην «παρουσίαση της Κύπρου», τζιαι έτσι μπορούμε να κάμουμε διάφορες εικασίες, βασισμένες στο τι ενιώσαμε εμείς. Επειδή, όντως, έσ̌ιει πολλά προβληματικά στοιχεία το βίντεο, όπως το πώς εργαλειοποιείται τζιαι χρησιμοποιείται επιφανειακά ως αισθητικό εργαλείο η ύπαιθρος τζαι οι άνθρωποι της. Επίσης, πολλά χιλιοειπωμένη αισθητικά εν η αντιπαραβολή μιας κλισέ εικόνας της παράδοσης με μια κλισέ εικόνα του μοντέρνου. Για παράδειγμα, τα ακριβά αυτοκίνητα που τα καθαρίζει μια μαυροφορεμένη ηλικιωμένη αποτελούν στερεοτυπικές μορφές του παλιού τζιαι του καινούριου, με τρόπο που όντως μπορεί να σε κάμει να κριντζάρεις. Μπορούμε να πούμε πολλές κριτικές για τούτο το βιντεοκλίπ, τζιαι τούτες οι συζητήσεις περί αισθητικής τζιαι ταυτότητας όι μόνο εν ενδιαφέρουσες, αλλά εν τζαι σημαντικές τζιαι πρέπει να γράφουνται επειδή βοηθούν μας να αναπτύξουμε ένα βάθος σε σχέση με τον πολιτισμό τζιαι τες κοινωνικές επιδράσεις που έσιει. Γιατί, όμως, να θεωρούμε ότι η κριτική με βάση την άποψή μας εξισούται με το δικαίωμα για απόσυρση; Πού μπαίνει η γραμμή μεταξύ του Jalla τζιαι του El diablo, για το οποίο εδιαδηλώνναν οι θρησκευόμενοι έξω που το ΡΙΚ, επειδή επρόσβαλλε την δική τους ιδέα της παράδοσης;  Οι υπογράφοντες την επιστολή διερωτούνται, επίσης, «πώς είναι δυνατόν και πώς συνδυάζονται οι εκδηλώσεις της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρώπης, στο Λούβρο, στην Στοκχόλμη και αλλού, η προσπάθεια να δείξουμε στην Ευρώπη την Κύπρο της δημιουργίας και της ποιότητας, με την αισθητική που παρουσιάζει αυτό το ταπεινωτικό θέαμα;». Tούτο προδίδει την άποψη ότι υπάρχει μια υψηλή και μια χαμηλή τέχνη, την άποψη ότι μεγάλα ιδρύματα όπως το Λούβρο ισοδυναμούν με κάποια «πραγματική τέχνη» ή ποιότητα, που καθορίζουν τζιαι τι εν αισθητικά θεμιτό – μια θεωρία της τέχνης που έσιει καταρριφθεί μετά τον μεταμοντερνισμό σαν κυρίαρχο αφήγημα στην τέχνη. Επίσης, γιατί έχουμε την ανάγκη να «αποδείξουμε» οτιδήποτε στην Ευρώπη, σάννα τζιαι η «ποιότητα» μας πάλε εννά προσδιοριστεί που τα έξω, που την Δύση. Τελευταίο, τζιαι πιο σημαντικό. Γιατί ασχολούμαστε καν με την Eurovision; Εν έπρεπε να την μποϋκοτάρουμεν επειδή εν ένας θεσμός που επιτρέπει ξανά το γενοκτόνο Ισραήλ να λάβει μέροςσ; Πώς εν έχουμε επιστολές που ασχολούνται όντως με το πιο σοβαρό ηθικό, κοινωνικό τζιαι πολιτικό ζήτημα του αιώνα μας; Γιατί εν γράφουμε για το ότι η χώρα μας, όπως τζιαι η τραγουδίστρια τζιαι η ομάδα της εδεχτήκαν να εν μέρος τούτου του φορέα αντί να αρνηθούν, εάν όντως θέλουν η μουσική τους να εν ένα πολιτικό statement τζιαι όι απλά ένας ποπ τρόπος να χρησιμοποιήσεις τα κυπριακά; Στο βίντεοκλιπ αναγράφεται «presented by MOROCCANOIL» που εν μια ισραηλιτική εταιρεία που χρηματοδοτεί τζιαι την Eurovision (εν ο επίσημος χορηγός τα τελευταία χρόνια) τζιαι εν μέσα στες λίστες του BDS, του διεθνούς κινήματος που καλεί σε Μποϊκοτάζ, Απόσυρση Επενδύσεων τζιαι Κυρώσεις ενάντια στο Ισραήλ. Τούτος εν ο πιο χειροπιαστός λόγος να μποϋκοτάρεις  κάτι, που έννεν απλά υποκειμενικό τζιαι αισθητικό. Τα καλέσματα για λογοκρισία μορφών τέχνης βάσει του τι αφηρημένες ηθικές αξίες εξυπηρετούν αποτελούν κίνδυνο τόσο για τους ανθρώπους του πολιτισμού όσο τζιαι για την κοινωνία γενικόττερα. Η φίμωση τζιαι η αναίρεση κάποιου έργου παρά η δημόσια συζήτηση τζιαι κριτική αποτελούν σημαντικά βήματα προς τον εκφασισμό της πολιτικής τζιαι της κοινωνίας. Τούντη εφτομάδα, εκτός που το θέμα του JALLA, είχαμε ακόμα ένα υποψήφιο του ΕΛΑΜ να καλεί σε απόσυρση μιας παράστασης του ΘΟΚ, με τα ίδια «επιχειρήματα»: βεβήλωση της πίστης τζιαι της παράδοσης. Επομένως, η φίμωση τζιαι η λογοκρισία εν μπορούν ποττέ να φέρουν την όποια κοινωνική χειραφέτηση – αποτελούν την ενσωμάτωση στον κοινωνικό ιστό των πρακτικών της άκρας δεξιάς.

Χρίστος Αριστοδήμου, ιστορικός