περιβαλλοντική δικαιοσύνη

Αντιμέτωπη με ακόμα μια διαδικασία παράβασης του ενωσιακού δικαίου και με παραπομπή στο Δικαστήριο της ΕΕ βρίσκεται η Κύπρος, όπως ανακοίνωσε η Κομισιόν. Οι αποφάσεις αφορούν σωρεία περιβαλλοντικών παραβιάσεων και ανεπαρκή προστασία περιοχών Natura 2000, περιλαμβανομένης της Χερσονήσου του Ακάμα. Η απόφαση της Κομισιόν είναι αποτέλεσμα της συστηματικής πίεσης του περιβαλλοντικού/οικολογικού κινήματος και αναμφίβολα αποτελεί μια νίκη της κοινωνίας των πολιτών που επιμένουν να απαιτούν τη σωστή προστασία της κοινής φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς στο νησί. Διαβάστε το δελτίο Τύπου της Πρωτοβουλίας για τη Διάσωση των Φυσικών Ακτών: For whom the bell tollsΝομική διαδικασία κατά της Κύπρου περιλαμβάνει η δέσμη αποφάσεων που εξέδωσε στις 13 Μάρτη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η απόφαση του εκτελεστικού οργάνου της ΕΕ αφορά τη μη συμμόρφωση της Κυπριακής Δημοκρατίας στις υποχρεώσεις που προκύπτουν από το ενωσιακό δίκαιο σε σχέση με τη διαχείριση και την προστασία οικοτόπων που περιλαμβάνονται στο δίκτυο Natura 2000. Η πρώτη απόφαση παραπέμπει την Κυπριακή Δημοκρατία στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης επειδή δεν έλαβε τα αναγκαία μέτρα για την προστασία και τη διαχείριση των περιοχών Natura 2000, και συγκεκριμένα γιατί αν και έχει χαρακτηρίσει επίσημα 37 τόπους ως ειδικές ζώνες διατήρησης, δεν έχει ακόμη θεσπίσει τα αναγκαία μέτρα διατήρησης για 28 από αυτούς. Επιπλέον, οι στόχοι διατήρησης για 5 τόπους δεν είναι επαρκείς, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι τα είδη και οι οικότοποι στους εν λόγω τόπους δεν προστατεύονται δεόντως. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι προσπάθειες που έχουν καταβάλει μέχρι σήμερα οι κυπριακές αρχές είναι ανεπαρκείς και για τον λόγο αυτό παραπέμπει την Κύπρο στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα διατάγματα προστασίας και διατήρησης της φύσης έχουν καθοριστικό ρόλο για την επαρκή προστασία των περιοχών του δικτύου Natura 2000, αφού καθορίζουν πώς πρέπει να προστατευονται τα είδη που έχει σκοπό να προστατεύσει μια περιοχή προστασίας, όπως π.χ. με το να συγκεκριμενοποιεί, ποιες δραστηριότητες δυνατό να λαμβανουν μέρος σε μια περιοχή και ποιες όχι. Η έλλειψη τέτοιων διαταγμάτων οδηγεί ΚΑΙ σε έλλειψη διαφάνειας κατά την διαδικασία αξιολόγησης επιπτώσεων στο περιβάλλον, ειδικά στις περιπτώσεις που η μη ύπαρξη τεέτοιων διαταγμάτων μπορούσε να οδηγήσει στην αδειοδότηση έργων που υπό άλλες συνθήκες θα έπρεπε να μην είχαν αδειοδοτηθεί. Η δεύτερη απόφαση έχει να κάμνει με την αποστολή αιτιλογημένης γνώμης αφού η Ε.Ε. θεωρεί ότι η Κυπριακή Δημοκρατία δεν έχει εκτιμήσει δεόντως τα έργα που ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις σε περιοχές Natura 2000, όπως απαιτείται από την οδηγία για τους οικοτόπους (οδηγία 92/43/EΟΚ). Η οδηγία, η οποία αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία της Ε.Ε. για την προστασία της βιοποικιλότητας, απαιτεί όπως σχέδια και έργα που ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις σε περιοχές Natura 2000 υποβάλλονται σε εκτίμηση των επιπτώσεών τους στα είδη και οικοτοόπους που καλείται να προστατεύσει μια περιοχή Natura 2000 πριν από την έγκρισή τους. Αν και έχει αποσταλεί προειδοποιητική επιστολή στην Κύπρο από τον Νοέμβριο του 2019, η Ευρωπαϊκη Επιτροπή εξακολουθεί να λαμβάνει καταγγελίες από πολίτες σχετικά με την έγκριση νέων έργων τα οποία αδειοδοτουνται χωρίς να υπάρχει συμμόρφωση με την οδηγία για τους οικοτόπους. Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει δύο μήνες να απαντήσει και να λάβει τα αναγκαία μέτρα, διαφορετικά, η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει να παραπέμψει και αυτή την υπόθεση στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι δύο αυτές αποφάσεις είναι μεγάλης σημασίας, ιδιαίτερα αν λαβουμε υπόψη την συζήτηση των τελευταιων μηνών για τα έργα που πραγματοποιούνται για το Σχέδιο «Αειφόρου Ανάπτυξης» του Εθνικού Δασικού Πάρκου. Η απόφαση της Κομισιόν είναι αποτέλεσμα της συστηματικής πίεσης του περιβαλλοντικού/οικολογικού κινήματος και αναμφίβολα αποτελεί μια νίκη της κοινωνίας των πολιτών που επιμένουν να απαιτούν τη σωστή προστασία της κοινής φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς στο νησί. Φωτογραφία: Παρέμβαση τον Απρίλη 2019 όταν μέλη της Πρωτοβουλίας για την Διάσωση των Φυσικών Ακτών και της Κίνησης Save Akamas / Save Cyprus κατά την οποία «κλείσαμε» συμβολικά την είσοδο του Τμήματος Περιβάλλοντος στην Λευκωσία. Η παρέμβαση αυτή συνδεεται άμεσα με τις υποθέσεις παράβασης αφού στόχος ήταν να αναδείξει την έλλειψη σωστής αξιολόγησης επιπτώσεων στα είδη χαρακτηρισμου στις θαλασσινες σπηλιές της Πέγειας.