afoa.cy

Άρθρα

Είμαστεν ούλλα Kneecap, Palestine Action τζαι ό,τι ενοχλεί τα κατεστημένα

✍🏾 Άφοος του Θεού Ότι σε τούτον που λέμεν κοινή γνώμη επικρατούν δύο μέτρα τζαι δύο σταθμά, εξέραμεν το. Να εν καλά τζαι τα πλείστα ΜΜΕ που επιβάλλουν επιλεκτικές ευαισθησίες, να εν καλά τζαι οι συντηρητικοί που την άκραν δεξία ως τον φιλελευθερισμόν για την υποκρισίαν τους. Εγράψαμεν πολλές φορές για το πώς η «πολιτισμένη Δύση» στην οποίαν «ανήκομεν» σ̌ίζει πανιά για την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αλλά κάμνει γαργάρα τη γενοκτονία του Ισραήλ κατά των Παλαιστινίων. Πλέον έχουμεν τζαι το παράδειγμαν της καταδίκης του Ιράν επειδή απάντησεν στες επιθέσεις του Ισραήλ, που τάχα ήταν για να μεν αναπτύξει πυρηνικά όπλα το καθεστώς της Τεχεράνης, παρόλο που η Διεθνής Υπηρεσία Πυρηνικής Ενέργειας τονίζει ότι εν υπάρχει τέθκοια δυνατότητα. Εν τω μεταξύ, το μόνο καθεστώς που έσ̌ιει πυρηνικά στην περιοχήν, εν το Ισραήλ του Νετανιάχου… Φαίνεται όμως ότι έχουμεν πλέον περάσει σε σημείο που ακόμα τζαι όσα υποστηρίζουμεν τον τερματισμό της γενοκτονίας, θεωρούμαστεν εχθροί του κράτους τζαι της άρχουσας τάξης. Τζαι αν τα παραδείγματα του Μαχμούντ Χαλίλ τζαι των άλλων φοιτητών στες ΗΠΑ, που εσυλληφθήκαν τζ’ ετεθήκαν υπό κράτηση επειδή ακριβώς υποστηρίζαν τα δίκαια του παλαιστινιακού λαού, εφαίνουνταν μακρινά, μπορούμεν πλέον μετά βεβαιότητας να πούμεν «ότι τα μακρά, κοντά εγίναν». Τες τελευταίες εφτομάες, το κυνήγι μαγισσών εμεταφέρτηκεν τζαι στην Ευρώπη. Πιο τρανταχτό παράδειγμαν ο Mo Chara της ιρλανδικής χιπ-χοπ μπάντας Kneecap, ο οποίος βρίσκεται αντιμέτωπος με κατηγορίες τρομοκρατίας, επειδή ανέμισεν σημαία της Χεζμπολά σε συναυλία τους τον Νιόβρη του 2024. Ο ετεροχρονισμένος ντόρος (εφτά μήνες μετά) έναιν τυχαίος, αφού οι Kneecap αποτέλεσαν κεντρικό σημείο αναφοράς στο Coachella (ένα που τα μεγαλύτερα μουσικά φεστιβάλ στες ΗΠΑ), όπου επανέλαβαν τη σθεναρή τους στήριξη στον λαό της Παλαιστίνης. Η ιρλανδική μπάντα παίζει τζαι στο Glastonbury στες 28 Ιούνη, όπου αναμένονται παρόμοια σκηνικά τζαι υπάρχει μια προσπάθεια, ενορχηστρωμένη που συντηρητικούς κύκλους στην κυβέρνηση τζαι στα ΜΜΕ, για να αποσυρθεί η συμμετοχή τους. Ακόμα τζαι ο Βρετανός πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, εφκήκε να πει πως εν θεωρεί σωστό να δοθεί βήμα στους Kneecap στο δημοφιλέστερο φεστιβάλ της χώρας (κρατήστε το τούτον). Ακολούθησε στες 23 Ιούνη, η απόφαση της βρετανικής κυβέρνησης του κ. Στάρμερ, να κηρύξει την ακτιβιστική ομάδα Palestine Action «τρομοκρατική οργάνωση» μετά το σαμποτάζ που επιχείρησαν μέλη της σε βάση της Βασιλικής Αεροπορίας, όπου εσύραν κότσινη μπογιά σε αεροσκάφη τα οποία, σύμφωνα με πολλά δημοσιεύματα, πραγματοποιούν κατασκοπευτικές πτήσεις πάνω που την Παλαιστίνη μέσω της βάσης στο Ακρωτήρι, τζαι στέλλουν πληροφορίες στες ισραηλινές δυνάμεις «για τον εντοπισμό ομήρων». Η τραγική ειρωνία δαμέ, αφορά τζαι στην εξέλιξη του Στάρμερ, ο οποίος το 2003 εδιακήρυσσεν ότι η όποια δράση ενάντια στον παράνομο πόλεμο στο Ιράκ (τζαι τα όπλα μαζικής καταστροφής του Σαντάμ Χουσεΐν που εν εβρεθήκαν ποττέ) δεν μπορεί να είναι παράνομη. Προφανώς, για τον Βρετανόν πρωθυπουργόν οι δράσεις τζαι οι δημόσιες τοποθετήσεις ενάντια στην γενοκτονία από το κράτος του Ισραήλ σε βάρος των Παλαιστινίων, όι μόνον εν παράνομες, αλλά εμπίπτουν τζαι στο πλαίσιο τρομοκρατικής δράσης. Πάντως, παρά τες προφανείς απόπειρες λογοκρισίας, τόσον οι Kneecap, όσον τζαι η Palestine Action εν δείχνουν να πτοούνται. Οι μεν πρώτοι εκάμαν ξεκάθαρο ότι εν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν το βήμα που έχουν για να μιλούν για την Παλαιστίνη τζαι για κάθε λαό που εν θύμα της αποικιοκρατίας. Οι δε δεύτεροι εμαζέψαν εκατοντάδες κόσμο στες 23 Ιούνη στο Λονδίνο, διαδηλώνοντας για την Παλαιστίνη, παρά το γεγονός ότι οι βρετανικές αρχές τους το είχαν απαγορεύσει ρητά. Συνεπώς, σε όσες συλλήψεις τζ’ αν προχωρούν οι Τραμπ εκεί έξω τζαι όσες απαγορεύσεις τζ’ αν επιβάλουν οι Στάρμερ τούτου του κόσμου, οι φωνές για δικαιοσύνη εν θα σιωπήσουν.

Είμαστεν ούλλα Kneecap, Palestine Action τζαι ό,τι ενοχλεί τα κατεστημένα Read More »

Στο άκουσμα της πέτρας, taşlar, κάποιοι εξαναθυμηθήκαν τον Πενταδάκτυλο. 

της Μαρίας Χατζημιχαήλ Ως συνέχεια του εθνικιστικου παροξυσμού σχετικά με την έκδοση «(Στις πέτρες) – Εδώκαμέν σας την αναπνοή μας τζιαι εψιθυρίσετέ την πίσω στο χώμα» η οποία εσυνόδευσε την κυπριακή συμμετοχή στη 19η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής στη Βενετία, κάποιοι, για οικολογικούς, και όχι πολιτικούς λόγους, βγήκαν να πουν ότι η έκδοση υπονομεύει όλη τη δουλειά που έγινε ενάντια στη λατόμευση και καταστροφή του Πενταδακτύλου.  Εν εύκολο να κάμνεις καμπάνια για τα βουνά ποτζεί, που καταστρέφουν οι άλλοι. Τζιαι πιο δύσκολο να κάμνεις καμπάνια για τα βουνά ποδά, που καταστρέφουν οι «δικοί σου». Έννεν ότι οι δικές μας οι πέτρες εν φκαλμένες με οικολογικές πρακτικές. Φκάλουμε πέτρες τζιαι διαλύουμε φαράγγια, εκτοπίζουμε νυχτοπάππαρους. Αλλά τα δικά μας λατομεία εχώσαμεν τα μέσα σε κάτι χωρκά «τούρτζικα». Διαλύουμε τζαι εμείς τη γη τους για να μεν ξανάρτουν πίσω, ούτε τζείνοι, ούτε νυχτοπάππαροι.  Φυσικά, τα προσχήματα περί οικολογικών ευαισθησιών εν εκρατήσαν πολλά: «η περιβαλλοντική καταστροφή δεν είναι το μόνο πρόβλημα. Την ίδια στιγμή, η πιθανή διακίνηση αδρανών υλικών μέσω του οδοφράγματος της Μιας Μηλιάς δημιουργεί νέο ‘πονοκέφαλο’ για τις Αρχές» αναφέρει σχετικό δημοσίευμα στην εφημερίδα Φιλελεύθερος. Το κράτος της Κυπριακής Δημοκρατίας και ο Σύνδεσμος Λατόμων θέλουν λύση στο «πρόβλημα» πριν ανοίξει η Μια Μηλιά που εννά διευκολύνει την μεταφορά της παράνομης taşlar. Όπως αναφέρουν οι επιμελήτριες της έκδοσης,, οι πέτρες, ακολουθούν τις διαλεκτικές ανησυχίες της γης, τζαι «μετατρέπουνται σε φορείς που μας παροτρύνουν να εστιάσουμε σε αυτό που ‘κάνουν’ ή ‘λένε’, αντί σε αυτό που ‘είναι’. Οι πέτρες, ενσωματωμένες μέσα στις κοινότητές τους, φέρουν ζωτικές σχέσεις που συντηρούν τα διατροφικά τοπία, ενώ παράλληλα κουβαλούν συλλογικές αφηγήσεις χαραγμένες στη γη.  […] Στη σημερινή εποχή (Capitalocene), η περιοχή (της Ανατολικής Μεσογείου) γίνεται μάρτυρας όχι μόνο των μεταβιομηχανικών μετασχηματισμών που κατακερματίζουν κοινότητες και τη γη μέσω συστημάτων εκμετάλλευσης, αλλά και της διάρρηξης αυτών των σχέσεων από την αποικιακή, γενοκτονική και οικοκτονική βία που εκτοπίζει ανθρώπους και στρατιωτικοποιεί οικολογίες. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι πρακτικές της ξερολιθιάς αντιτάσσονται στα συστήματα απαλλοτρίωσης και οικολογικής υποβάθμισης, υπερασπίζοντας, αντίθετα, ένα σύστημα αξιών ριζωμένων στη συλλογική φροντίδα και τη δίκαιη πρόσβαση στη γη.» Η επιστροφή λοιπόν στις γλώσσες των κοινοτήτων, σε πρακτικές φροντίδας (care), τζαι μια κατανόηση της πέτρας, της γης ως μέρος της κοινής μας ιστορίας, γεωλογικής, οικολογικής αλλά τζαι κοινωνικής τρίζει θεμέλια. Ζει σ’ όλο το νησί μας η Άντρολύκου. Κι απλώνουμε τα χέρια μας με τις ουλές των χειροπέδων, για τη θερμή χειραψία που θα ζεστάνει την αναπνοή μας κάτ’ άπ’  την ίδια στέγη, στο  ίδιο τζάκι, για  να  φιλούμε τις πληγές μας σ’ ένα συμπόσιο νοσταλγίας κι όλοι μαζί να τραγουδούμε μεθυσμένοι από χαρά: «Βλαστοί της ίδιας γης ανηφορίζουμε στον ήλιο, που δε χάραξε ποτέ μια “Πράσινη Γραμμή” μέσα στην έκταση του κόσμου. Γραμμή κι ορόσημο ζωής, η Προκοπή κ’ η Ειρήνη». Tεύκρος Ανθίας Κυπριακή Τραγωδία, 1965 Το ποίημα «Η ιστορία του αμμαθκιού που ποσσιεπάζει» του Άδωνι Φλωρίδη, στο κλείσιμο της ταινίας Tongue (στο λεπτό 53:53). Σκηνές από τα χωριό Αντρολύκου τζιαι τα λατομεία της περιοχής.

Στο άκουσμα της πέτρας, taşlar, κάποιοι εξαναθυμηθήκαν τον Πενταδάκτυλο.  Read More »

Απόσυρση βιβλίου Μπιενάλε: Ανακοίνωση της Γλωσσολογικής Εταιρείας

Η Γλωσσολογική Εταιρεία Κύπρου εκφράζει τον έντονο προβληματισμό της για τον δημόσιο λόγο περί γλώσσας που αναπτύχθηκε τις τελευταίες ημέρες με αφορμή την απόσυρση του βιβλίου «Στες πέτρες» από τη 19η Διεθνή Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής στη Βενετία. Η έντονη και συχνά φορτισμένη αντιπαράθεση που παρατηρείται ανέδειξε πλήθος παρανοήσεων και επιστημονικά αστήρικτων απόψεων γύρω από την κυπριακή ελληνική και τη θέση της στον δημόσιο λόγο και την κυπριακή κοινωνία. Ως ο επιστημονικός φορέας εκπροσώπησης των γλωσσολόγων στην Κύπρο, οφείλουμε να συμβάλουμε στη δημόσια συζήτηση αποσαφηνίζοντας κρίσιμες έννοιες και αναδεικνύοντας τεκμηριωμένες επιστημονικές θέσεις. Ένα ζήτημα που προκάλεσε σύγχυση στον κόσμο αυτές τις μέρες ήταν και τα γλωσσωνύμια που μπορεί να χρησιμοποιηθούν για αναφορά στις γλωσσικές ποικιλίες της Κύπρου και συγκεκριμένα οι όροι «κυπριακή ελληνική» και «κυπριακή τουρκική» (καθώς και οι εναλλακτικές ονομασίες που μπορεί να βρει κανείς σε καθημερινό ύφος, συγκεκριμένα «ελληνοκυπριακά» και «τουρκοκυπριακά» αντίστοιχα). Σημειώνουμε πως η χρήση όρων όπως «κυπριακή ελληνική» (Cypriot Greek) συνιστά καθιερωμένη πρακτική στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία και δεν υποδηλώνει την ύπαρξη ξεχωριστής γλώσσας ή την αξίωση επίσημου καθεστώτος. Αντιθέτως, ο όρος «κυπριακή ελληνική» αποτελεί ουδέτερο γλωσσολογικό όρο που περιγράφει μια γλωσσική ποικιλία της ελληνικής, ανάλογο με όρους όπως «καναδική γαλλική» ή «μαροκινή αραβική». Η αντίδραση απέναντι στην κυπριακή, είτε μέσω ρητής απαξίωσης και περιφρονητικών χαρακτηρισμών είτε μέσω συγκεκαλυμμένης υποτίμησης του τύπου «εγώ εκτιμώ τη διάλεκτο, αλλά…» συνδέεται με ιστορικά και ιδεολογικά φορτισμένες αντιλήψεις περί γλωσσικής «κανονικότητας» και «ορθότητας». Η ταύτιση της κοινής νεοελληνικής με τη λογική, την παιδεία και την εθνική καθαρότητα αναπαράγει μοτίβα του ελληνικού γλωσσικού ζητήματος του 19ου και 20ού αιώνα, τα οποία έχουν πλέον επιστημονικά ξεπεραστεί. Βασική αρχή της επιστήμης της γλωσσολογίας είναι πως κάθε γλωσσική ποικιλία, είτε αυτή την ονομάσουμε «γλώσσα» είτε «διάλεκτο» είτε «ιδίωμα» είτε «patois» κ.λπ. μπορεί δυνητικά να εκφράσει τα πάντα, καθώς δεν υπάρχουν ούτε ανώτερες και κατώτερες γλωσσικές ποικιλίες, ούτε λιγότερο ή περισσότερο εκφραστικές και πλούσιες. Επομένως, και η κυπριακή ελληνική, όπως και κάθε άλλη φυσική γλωσσική ποικιλία, είναι απολύτως ικανή να εκφράσει κάθε είδος νοήματος σε κάθε επίπεδο λόγου: προφορικό, γραπτό, λογοτεχνικό, επιστημονικό. Η αντίδραση στη χρήση της κυπριακής ελληνικής στο δημόσιο πεδίο προδίδει μια φοβική και αστυνομευτική λογική, που επιδιώκει τον περιορισμό της γλωσσικής έκφρασης και της πολυφωνίας, κάτι που είναι επιζήμιο για την ελληνική γλώσσα. Επιπλέον, το να στιγματίζεται η χρήση της κυπριακής ως ιδεολογική πράξη, ενώ η επιλογή της κοινής νεοελληνικής να προβάλλεται ως «φυσιολογική» και «ουδέτερη», είναι από μόνο του ιδεολογική πράξη ―η διαφορά είναι, απλώς, πως η δεύτερη είναι εδραιωμένη ως κυρίαρχη ιδεολογία. Είναι, επίσης, αντιφατικό να υποστηρίζεται η αντιεπιστημονική και ιδεολογικά εμφορούμενη άποψη ότι η χρήση της κυπριακής μπορεί να επιφέρει «αφελληνισμό» των Ελληνοκυπρίων, ενώ ταυτόχρονα να χαρακτηρίζεται (συχνά από τα ίδια άτομα) η κυπριακή ελληνική ως αυθεντικά ελληνική, σχεδόν αρχαία, μέχρι και «ομηρική» (θέση που δεν ισχύει επιστημονικά, καθώς η κυπριακή ελληνική, όπως και σχεδόν όλες οι νεοελληνικές γλωσσικές ποικιλίες, συμπεριλαμβανομένης της κοινής, προέρχονται από την ελληνιστική κοινή μέσω της μεσαιωνικής ελληνικής). Η κατασκευή ενός φαντασιακού Άλλου που θέλει να καταστρέψει τη γλώσσα είναι μια γνωστή από την επιστημονική βιβλιογραφία φοβική στρατηγική που εργαλειοποιεί τη γλώσσα για πρόκληση ηθικού πανικού, ενισχύει διχαστικά αφηγήματα και καταλήγει να στιγματίζει εν προκειμένω τον διαλεκτικό λόγο. Η ύπαρξη και συνύπαρξη της κυπριακής ελληνικής και της κοινής νεοελληνικής ―αλλά και ευρύτερα η πολυγλωσσία― δεν είναι πρόβλημα προς επίλυση· είναι πλούτος προς αξιοποίηση. Η ενίσχυση της γλωσσικής αυτοπεποίθησης, η ανάπτυξη πολλαπλών εκφραστικών τρόπων και η διεύρυνση του γλωσσικού ρεπερτορίου των ομιλητών και ομιλητριών είναι κατευθύνσεις που προάγουν τόσο την παιδεία όσο και την πολιτότητα. Επομένως, η κυπριακή κοινωνία χρειάζεται αυτόν τον γλωσσικό πλουραλισμό· αυτό που δεν χρειάζεται είναι η αστυνόμευση της γλωσσικής έκφρασης. Η καινοφανής απαίτηση να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά οι επίσημες γλώσσες της Κυπριακής Δημοκρατίας στον δημόσιο λόγο ―ακόμα και στην τέχνη― εκτός από ανεδαφική είναι και βαθιά αντιδημοκρατική. Το σύνταγμα ―ορθά― πουθενά δεν απαγορεύει την αξιοποίηση της γλωσσικής ποικιλότητας, που αποτελεί και άσκηση του θεμελιώδους δικαιώματος της ελευθερίας έκφρασης σε μια πλουραλιστική κοινωνία. Εν κατακλείδι, η υποτίμηση και απαξίωση της κυπριακής ελληνικής δεν είναι ουδέτερη: είναι ιδεολογική πράξη. Κάθε γλωσσική ποικιλία αποτελεί φορέα ταυτότητας, πολιτισμού και συλλογικής μνήμης. Συνεπώς ο στιγματισμός της κυπριακής ελληνικής, ή οποιασδήποτε άλλης γλωσσικής ποικιλίας, αποτελεί προσβολή προς τη γλωσσική κοινότητα και στάση επιζήμια για την ελληνική γλώσσα. Όπως μας διδάσκει η γλωσσολογική έρευνα, ο σεβασμός, η καλλιέργεια αλλά και η δημόσια αξιοποίηση κάθε γλωσσικής ποικιλίας (είτε αυτή λέγεται κυπριακή ελληνική, είτε κοινή νέα ελληνική, είτε κυπριακή τουρκική, είτε πρότυπη τουρκική, είτε κυπριακή αραβική, είτε δυτική αρμενική, είτε κυπριακή νοηματική κ.λπ.) δεν συνιστά απειλή αλλά προϋπόθεση για μια πολιτισμικά πλουσιότερη κοινωνία, για αποτελεσματικότερη εκπαίδευση και για ενίσχυση της κριτικής σκέψης. Γλωσσολογική Εταιρεία Κύπρου Λευκωσία, Ιούνιος 2025

Απόσυρση βιβλίου Μπιενάλε: Ανακοίνωση της Γλωσσολογικής Εταιρείας Read More »

Τα ριάλλια αυλάτζιν για να τρέξει το γαίμαν

✍🏾 Τριπίθαμος Μπροστά,τζιαμέ πάνω στους πύργους,πρώτος θεατής στον ιπτάμενο θάνατο. Τραγικό παιγνίδιν η μοίρα,τα ίδια ριάλλια αγοράσαν τζιαι τα θκυό. Ψηλά, θεατής στο ματζιελλειόν,να μεν ξεχάσεις την σπορά σου,που εβλάστησεν πτώματα. Τζιαι η πόλη,να τρώει σιγά σιγά την ψυσ̌ιή της. Μεν το ξεχάσεις ποττέ σου,ο πόλεμος, εδωκεν σου ζωή,για να πεθάνεις μαζί του. Τζιαι τα ριάλλια τους,αυλάτζιν για να τρέξει το γαίμαν στη θάλασσα.

Τα ριάλλια αυλάτζιν για να τρέξει το γαίμαν Read More »

Σημειώσεις για την Madleen

Κατερίνα Σεργίδου Διαβάζω ότι κάποι@ αντιμετωπίζουν την αποστολή των 12 ακτιβιστρ(ι)ών [και άλλες παρόμοιες τέτοιες αποστολές] (σημειώνω την πιο τραβηγμένη εκδοχή των επιχειρημάτων) προς τη Γάζα ως μια αφελή συμβολική κίνηση προνομιούχων δυτικών που έχουν την αυταπάτη ότι οι ζωές τους μετρούν περισσότερο από αυτές των Παλαιστίνιων επειδή είναι δημόσια πρόσωπα και ότι η πράξη τους στηρίζεται στην αφέλεια ή στην αυταπάτη ότι το Ισραήλ θα σεβαστεί το διεθνές δίκαιο. Δίπλα σε αυτό το επιχείρημα εμφανίζεται και ένα ακόμη που λέει ότι αυτές οι κινήσεις μετατρέπουν την αντίσταση σε θέαμα για τους/τις πολλές θεάτριες που, αντί να βρίσκονται στον δρόμο, αρκούνται στο να καταναλώνουν την είδηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Δεν θα μπορούσα να διαφωνήσω περισσότερο. Όχι γιατί δεν υπάρχουν στοιχεία θεάματος σε κάθε πράξη πολιτικής ανυπακοής (πώς αλλιώς), αλλά γιατί δεν τους περνά από το μυαλό ότι οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν το ίδιο τους το σώμα ως το μέσο για να διαδηλώσουν και να εκφράσουν πολιτική ανυπακοή (civil disobedience) τέτοιας κλίμακας γνωρίζουν ότι με «στρατιωτικούς όρους» θα χάσουν και γνωρίζουν επίσης από καιρό ότι το Ισραήλ δεν σεβάστηκε και δεν θα σεβαστεί ποτέ κανέναν κανόνα διεθνούς δικαίου, παγκόσμιας κοινωνικής κατακραυγής και τα λοιπά. Και το κάνουν παρόλα αυτά. H πολιτική ανυπακοή οφείλει να αποκαλύψει το μέγεθος της βίας, να υπενθυμίσει το δίκιο φτάνοντας σε στρώματα της κοινωνίας που έχουν συνηθίσει να «μαθαίνουν» με συγκεκριμένους όρους. Σύμφωνα με τον ορισμό του Χάουαρντ Ζιν (1970): «Η πολιτική ανυπακοή είναι η εσκεμμένη, στοχευμένη παραβίαση του νόμου για έναν ζωτικό κοινωνικό σκοπό. Μπορεί όχι απλά να είναι δικαιολογημένη αλλά και να είναι και απαραίτητη όταν διακυβεύεται κάποιο θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, και όταν τα νόμιμα μέσα είναι ανεπαρκή για την εξασφάλιση του δικαιώματος αυτού. Μπορεί να πάρει την μορφή της παραβίασης ενός απεχθούς νόμου, της διαμαρτυρίας εναντίον μιας άδικης κατάστασης, ή της συμβολικής εφαρμογής του επιθυμητού νόμου ή της συνθήκης. Ενδεχομένως να θεωρηθεί τελικά νόμιμη, ενδεχομένως και όχι, λόγω του συνταγματικού ή του διεθνούς δικαίου, αλλά στόχος της είναι πάντα το κλείσιμο του χάσματος μεταξύ του νόμου και του δίκιου, σαν μια ατέρμονη διαδικασία ανάπτυξης της δημοκρατίας.» Αυτό που κάνει την πράξη του πληρώματος τους στόλου ελευθερίας Madleen σπουδαία είναι η οργάνωση αυτού του ταξιδιού με τη γνώση ότι η κίνηση αυτή ούτε αρκεί για να σπάσει τον αποκλεισμό, ούτε αρκεί για να φτάσουν στη Γάζα. Τη μάχη την δίνεις, ακόμα και αν ξέρεις ότι σε ένα επίπεδο είναι ήδη χαμένη, απλούστατα γιατί μετράς νίκες και ήττες σε διαφορετικά επίπεδα πολιτικού και ιστορικού χρόνου ή απλούστατα γιατί το σώμα σου χρειάζεται καμιά φορά να βρίσκεται στο ίδιο μέρος με την  καρδιά σου ή γιατί έστω αυτό είναι το ιστορικό σου καθήκον. Ίσως ακόμη ακόμη γιατί μπορεί να έχεις την πολυτέλεια ένα μικρό τμήμα του όποιου προνομίου σου να το χρησιμοποιήσεις για να επιστρέψουν ή να στραφούν πια τα βλέμματα στη Γάζα. (Και όχι, δεν έχουμε όλ@ τη δυνατότητα ή το προνόμιο ούτε να βρεθούμε στο πλοίο, ούτε καν στα σύνορα Αιγύπτου-Παλαιστίνης). Σίγουρα ό,τι και αν έχεις στο μυαλό σου το ερώτημα έχει ήδη τεθεί στην κοινωνία που αφήνεις πίσω: «Εσύ τι μπορείς να κάνεις off camera; Από τη δική σου θέση προνομίου ή/και επισφάλειας; Σε ποιο βαθμό μπορείς να δυσκολέψεις τη θέση της κυβέρνησης στη δική σου χώρα; Αυτόν ακριβώς τον χαρακτήρα είχε η βιντεοσκόπηση των μηνυμάτων «αν βλέπεις αυτό το μήνυμα σημαίνει ότι έχουμε συλληφθεί» πριν συμβεί το αναμενόμενο. Έχοντας πει αυτά, χρειάζεται να πούμε πως:  όχι δεν αρκούν ούτε το Madleen ούτε οι πορείες προς τη Γάζα για να σταματήσουν τη μεγαλύτερη γενοκτονία που έχει ζήσει η ανθρωπότητα, αλλά αρκούν για να μπορέσει η ανθρωπότητα για λίγο ακόμη να ακούσει το όνομά της. Ή με τα λόγια των επιζώντων της Γάζας προς το Madleen: «Από την πολιορκημένη Γάζα, σας γράφουμε όχι για να παραπονεθούμε, αλλά για να πούμε: Είμαστε ακόμα εδώ. Κάθε κύμα που σε μεταφέρει προς εμάς είναι μια σπίθα ζωής σε αυτή τη μεγάλη νύχτα. Δεν επιδιώκουμε έναν ευγενή θάνατο, αλλά μια φυσιολογική ζωή, ένα παιδί που κοιμάται γεμάτο, μια μητέρα που δεν φοβάται τους ξαφνικούς βομβαρδισμούς. Η παρουσία σου σημαίνει ότι ο κόσμος δεν μας έχει ξεχάσει, ότι κάποιος πλέει για τον πόνο μας, αντιστέκεται στην απομόνωσή μας. Κι ας μην φτάσετε εσείς σε εμάς οι καρδιές σας το έχουν ήδη κάνει. Από τη Γάζα, από εκείνους που ακόμα περιμένουν τη ζωή». Y.Γ Αντιλαμβάνομαι ότι όταν η αφύπνιση έρχεται αργοπορημένα μπορεί να γίνεται εξοργιστική. Τον Οκτώβρη του 2023, ήμασταν πολύ λίγες και λίγα. Οι ίσες αποστάσεις έφταναν μέχρι τις γραμμές μας και δικούς μας ανθρώπους, στους δικούς μας χώρους που ριζοσπαστικοποίηθηκαν μέσα στη φωτιά των γεγονότων και μέσα από μια πιο «ανθρωπιστική» προσέγγιση. Όταν ζητούσαμε οι εκδηλώσεις μας, και τα βιβλία μας, και τα μαθήματά μας να είναι αφιερωμένα στην Παλαιστίνη ακούγαμε ότι τα συνθήματα ενάντια στον ιμπεριαλισμό και την αποικιοκρατία είναι ξεπερασμένα. Αν κάτι έχουμε να κρατήσουμε από αυτή τη διαδρομή είναι πως μέχρι ο κόσμος να μάθει νέες μεγάλες λέξεις εμείς θα πολεμάμε (και) με τις παλιές by any means necessary. Oι διαδρομές για να αλλάξουν οι συνειδήσεις είναι πολλές αλλά σίγουρα όλες περνάνε μέσα από τη Γάζα.

Σημειώσεις για την Madleen Read More »

Χωρίς Αλήθεια και χωρίς Προοπτική 

Δημήτρης Δημητρίου Με αφορμή  την απόφαση της κυβέρνησης να αποσύρει το εισαγωγικό λεύκωμα της κυπριακής ομάδας στην αρχιτεκτονική Μπιενάλε, που διοργανώνεται στη Βενετία από τις 10 Μαΐου μέχρι τις 23 Νοεμβρίου 2025. Πάντοτε γινόταν από το καθεστώς μια μεγάλη προσπάθεια φίμωσης ενός διαφορετικού αφηγήματος από αυτό το οποίο καθορίζει και επιβάλλει το βαθύ εθνικιστικό κράτος με τις συνήθεις ακροδεξιές αντιλήψεις. Η φίμωση είναι αναμενομένη λόγω της πραγματικής (και όχι της τυπικής) φύσης του καθεστώτος που επιτρέπει μόνο τη διάχυση της δικής του “αλήθειας”. Θυμούμαι τον μακαρίτη Δημήτρη Ανδρέου, που σε εκπομπή του στο ΡΙΚ μετά το 2003,  ομολόγησε ότι, όταν είχε μιλήσει από τα ερτζιανά του ΡΙΚ για διακοινοτικές συγκρούσεις που μαίνονταν τον Δεκέμβριο 1963-αρχές 1964, τον πήρε τηλέφωνο ο Μακάριος, τον κατσάδιασε και του έδωσε οδηγίες να αποκαλεί τις συγκρούσεις “Τουρκοκυπριακή Ανταρσία”. Έκτοτε όλα τα “καθώς πρέπει” ΜΜΕ, καθεστωτικά βιβλία της ιστορίας, όλοι οι “σωστοί” δημοσιογράφοι αναφέρονται στις συγκρούσεις που ξεκίνησε η καθόλα αντισυνταγματική και παράνομη οργάνωση “Ακρίτας’” σαν τ/κ ανταρσία. Οι δολοφονίες Τ/κ αμάχων και οι τεράστιες καταστροφές στις περιουσίες των Τ/κ, που με τόση ακρίβεια κατέγραψε η  έκθεση του τότε ΓΓ του ΟΗΕ, Ου Θάντ, από τις ορδές φανατικών Ε/κ υπό την καθοδήγησή της “Ακρίτας” δεν δημοσιοποιούνταν.  Οι Ε/κ άκουαν μόνο για  τις “βαρβαρότητες” των Τ/κ.  Να σημειώσω εδώ ότι τα υψηλόβαθμα στελέχη της οργάνωσης “Ακρίτας” όχι μόνο δεν πήγαν φυλακή αλλά αρκετά διετέλεσαν μετέπειτα βουλευτές, υπουργοί, πρόεδροι της ΚΔ. Μέχρι σήμερα βγαίνουν στον αέρα κάτι στυγνοί δολοφόνοι, όπως ο Λεφτής, τζιαι χουμίζονται πόσους Τ/κ έσφαξαν, ενώ τα όργανα του κράτους παρακολουθούν τις μαρτυρίες εντελώς αδιάφορα ωσάν να μην συμβαίνει τίποτα… κράτος Δικαίου.  Όταν το 1974 ξεκίνησε, σύμφωνα με το καθεστωτικό αφήγημα, η εντελώς απρόκλητη και τυχαία τουρκική εισβολή, οι δυνάμεις της ΕΦ αντί να επικεντρωθούν στην αντιμετώπιση του τουρκικού στρατού στις ακτές της  Κερύνειας, περικύκλωναν και βομβάρδιζαν συνεχώς τα τ/κ χωριά και τις τ/κ συνοικίες των πόλεων με σοβαρές απώλειες από πλευράς αμάχων, απώλειες τις οποίες οι Ε/κ τις πλήρωσαν πολύ ακριβά με την προέλαση του τουρκικού στρατού. Αυτά και πολλά άλλα δεν τα ακούμε από το “αληθές” αφήγημα της ακροδεξιάς. Για τα πληρωμένα ανδρείκελα του βαθέος κράτους, δεν υπήρξε ούτε Τόχνη ούτε Αλόα ούτε Μάραθα ούτε Σανταλάρη. Είναι οι ίδιοι που “ειλικρινά πασκίζουν για μια δίκαιη λύση” που να εδράζεται στις αρχές και αξίες του Διεθνούς Δικαίου. Όλα αυτά και πολλά άλλα τα θυμήθηκα ακούγοντας χθες τον Χρύση Παντελίδη να υπερασπίζεται με εμφανή λύσσα το “εθνικόν” αφήγημα του βαθέος κράτους καταγγέλλοντας το περιεχόμενο του εισαγωγικού λευκώματος ότι βρίθει από ψέματα. Φυσικά για τον Χρύση και τους όμοιους του, η μόνη απόλυτη αλήθεια είναι αυτή που άφησε κληρονομιά ο Δευκαλίωνας. Ένας Δευκαλίωνας που δεν “άλλαξε ο άδρωπος” και που έθαψε τις όποιες προοπτικές επανένωσης του τόπου. Ένα από τα σοβαρότερα ιστορικά λάθη της ηγεσίας του ΑΚΕΛ, που προσπάθησε μετέπειτα να διορθώσει αλλά απέτυχε. Στη συνέχεια, είχαμε ομολογουμένως τον πιο διεφθαρμένο πρόεδρο που πέρασε ποτέ από την προεδρία της ΚΔ, αβγατίζοντας τα λάφυρα της εξουσίας και ρίχνοντας μπόλικο τσιμέντο πάνω στον τάφο της επανένωσης. Τώρα το μόνο που μας έμεινε είναι το άθροισμα μιας κοινωνίας ατομικοποιημένης με ένα λαό απαθή, με ένα αναχρονιστικό, εξοργιστικά σκοταδιστικό βαθύ κράτος και  με μια ανάξια κυβέρνηση στο τιμόνι, που το μόνο που σκέφτεται είναι το δικό της, το ατομικό συμφέρον και πώς θα διατηρηθεί ες αεί στην εξουσία. Αυτή είναι η αλήθεια που με τόση λύσσα προσπαθούν να συγκαλύψουν οι κάθε Χρύσηδες ή Μυλωνάδες του πολύ βαθύ ακροδεξιού κράτους.

Χωρίς Αλήθεια και χωρίς Προοπτική  Read More »

Η πορεία της Κυπριακής Δημοκρατίας προς την υποτέλεια στο Ισραήλ

Του Γρηγόρη Ιωάννου Αναμφισβήτητα, η Κυπριακή Δημοκρατία έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε ένα είδος ιδιότυπου προτεκτοράτου του Ισραήλ. Το έδαφος της αποτελεί πλέον ζωτικό χώρο του σιωνιστικού κρατικού μορφώματος και αρχίζει να εκλαμβάνει χαρακτηριστικά προέκτασής του. Αυτή η εν εξελίξει διαδικασία άρχισε να γίνεται αντιληπτή με την ενεργή και πολύπλευρη στήριξη που παρέχει η Κυπριακή Δημοκρατία στη γενοκτονία που διεξάγει το Ισραήλ κατά των Παλαιστινίων τους τελευταίους 19 μήνες, αλλά οι απαρχές της πάνε κάποιες δεκαετίες πίσω και έχουν να κάνουν με ιστορικές διαδικασίες μετατόπισης του εξωτερικού αλλά και του εσωτερικού προσανατολισμού της ελληνοκυπριακής αστικής εξουσίας. Μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του 1980 η Κυπριακή Δημοκρατία είχε μια εξωτερική πολιτική βασισμένη στη λογική της διατήρησης ισορροπιών μεταξύ Δύσης και Ανατολής και διατηρούσε φιλικές σχέσεις με τον περιβάλλοντα αραβικό κόσμο. Με το Ισραήλ οι σχέσεις ήταν τυπικές και διπλωματικά περιορισμένες, ενώ συντριπτικά η ελληνοκυπριακή κοινωνία ταυτιζόταν με τους Παλαιστίνιους και τον αγώνα επιβίωσης που διεξήγαγαν. Εσωτερικά σε σχέση με την ντε φάκτο διχοτόμηση, υπήρχαν οι δύο σχολές των ρεαλιστών και των απορριπτικών που διαφωνούσαν ως προς το πότε και το πώς θα έπρεπε να γίνει κάποιος συμβιβασμός με τους Τουρκοκύπριους και την Τουρκία και τι θα μπορούσε αυτός να περιλαμβάνει, αλλά κανείς δεν θεωρούσε ότι το στάτους κβο της διχοτόμησης ήταν προς το συμφέρον των Ελληνοκυπρίων ως έχει. Σταδιακά τις δεκαετίες του 1990 και του 2000 και οι δύο αυτές πολιτικές συντεταγμένες άλλαξαν σε επίπεδο αστικής εξουσίας. Και η λογική της εξωτερικής πολιτικής ισορροπιών διαβρώθηκε σταδιακά προς ένα μονόπλευρο προσανατολισμό προς τις ΗΠΑ, και η επιδίωξη μιας συμβιβαστικής λύσης στο Κυπριακό εγκαταλείφθηκε σταδιακά προς μια επιλογή της επ’ αόριστον διατήρησης της διχοτόμησης. Σε αυτές τις δύο ιστορικές μετατοπίσεις του κέντρου βάρους του ελληνοκυπριακού συστήματος πολιτικής εξουσίας, που απογειώθηκαν τη δεκαετία Αναστασιάδη 2013-2023, είναι που οικοδομήθηκε η υποτέλεια της Κυπριακής Δημοκρατίας στο Ισραήλ. Αυτό που ξεκίνησε δειλά-δειλά ως αναθέρμανση διπλωματικών σχέσεων στα τέλη της δεκαετίας του 1990 για να εξελιχθεί ως διακρατική συνεργασία για τα ενεργειακά στο τέλος της δεκαετίας του 2000, μετατράπηκε σε πλήρη στρατιωτική συμμαχία τη δεκαετία του 2010. Μια στρατιωτική συμμαχία όπου η Κυπριακή Δημοκρατία παραχώρησε το έδαφος, τον αέρα και τη θάλασσα για τις ανάγκες του ισραηλινού στρατού, αεροπορίας και ναυτικού. Αυτό που ξεκίνησε κάποτε ως μικρή διακριτική παρουσία ισραηλινών υπηρεσιών ασφαλείας σε λιμάνια και αεροδρόμια εξελίχθηκε σε ένα καθεστώς όπου το ισραηλινό κράτος έχει την πλήρη εποπτεία τους. Αυτό που ξεκίνησε κάποτε ως άνοιγμα των διπλωματικών και υπηρεσιακών επαφών μεταξύ πολιτικών και κρατικών αξιωματούχων και ως τεχνολογική συνεργασία οδήγησε στην ισραηλινή πρεσβεία να καθορίζει το τι μπορεί να πουν τα ελληνοκυπριακά ΜΜΕ και τι όχι, στο «μαύρο βαν» που μάθαμε και σε πολλά άλλα που μαθαίνουμε σιγά σιγά. Από τη μαζική αγορά εκτάσεων γης και οικιστικών μονάδων από ισραηλινές εταιρείες και οργανισμούς, στις διαπλεκόμενες επενδύσεις και τις χρηματοδοτήσεις έρευνας, σταδιακά εδραιώθηκε η εικόνα του Ισραήλ ως του νέου κηδεμόνα του νότιου μέρους του νησιού. Η παράλληλη κίνηση και της Ελλάδας προς το Ισραήλ υπήρξε επίσης σημαντικός παράγοντας στην υποβοήθηση και την πολιτική νομιμοποίηση αυτής της διαδικασίας με τα θεάματα των τριμερών συμμαχιών και τις απόπειρες δήθεν διασύνδεσης μέσω κατασκευής αγωγού φυσικού αερίου και πιο πρόσφατα ηλεκτρικού υποθαλάσσιου καλωδίου. Όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Ελλάδα έχει ένα μέγεθος και μια απόσταση από το εκ φύσεως επεκτακτικό εποικιστικό κράτος, κάτι που η νότια Κύπρος, με την εκ γενετής περιορισμένη της κυριαρχία, δεν έχει. Η ελληνοκυπριακή αστική τάξη θεωρεί ότι μέσα από την πρόσδεση στο άρμα του Ισραήλ μπορεί να αντιμετωπίσει την Τουρκία πολιτικά. Και ότι το οικονομικό της όφελος από τις εξυπηρετήσεις στο ισραηλινό κεφάλαιο είναι επαρκές αντιστάθμισμα της εκχώρησης κρατικής κυριαρχίας. Αυτά τα πιστεύει και τα προωθεί στη βάση ενός μικρομεγαλισμού που την χαρακτήρισε ολόκληρο τον 20ο αιώνα. Η τραγωδία είναι ότι μέχρι στιγμής, η ελληνοκυπριακή κοινότητα, που όπως πάντα θα πληρώσει τον λογαριασμό, της επιτρέπει να το κάνει.

Η πορεία της Κυπριακής Δημοκρατίας προς την υποτέλεια στο Ισραήλ Read More »

Οι νεο-αποικιοκρατικοί πόλεμοι ως μέσο διαιώνισης του συστήματος μαζικής βίας: εξασφαλίζοντας την κοινωνική συναίνεση.

✍🏾 Άδωνις Φλωρίδης 1. Ο πόλεμος δεν είναι απλώς μαζική βία. Είναι, κυρίως, ένα σύστημα που επιδιώκει τη διαιώνιση της μαζικής βίας. Οι πολεμοκάπηλοι νέο-αποικιοκράτες μπορούν να προκαλέσουν τους πολέμους, αλλά δεν μπορούν να τους διαιωνίσουν αν δεν υπάρχει η συγκατάθεση ή η σιωπή των κοινωνιών τους. 2. Για να εξασφαλίσουν τη συγκατάθεση ή/και τη σιωπή -και κατά συνέπεια αυτό το σύστημα μαζικής βίας- πρέπει να «πουλήσουν» έναν πόλεμο. Για να το κάνουν αυτό θα επιστρατεύσουν όλες τις αρχές της πολεμικής προπαγάνδας (που λίγο ή πολύ συμπίπτουν με τις στρατηγικές του μάρκετιγκ). 3. Βασικές αρχές της πολεμικής προπαγάνδας α) Η απόκρυψη του οικονομικού οφέλους που θα έχουν κάποιοι από έναν πόλεμο. Δεν θα μας πουν τους πραγματικούς λόγους επίθεσης σε μια χώρα, σε μια περιοχή του πλανήτη, σε έναν λαό είτε είναι επειδή θέλουμε το πετρέλαιο, το αέριο, τους σπάνιους λίθους, τον ορυκτό πλούτο ή επειδή δεν γουστάρουμε τον τάδε ηγέτη, ο οποίος δεν μας εξυπηρετεί και θέλουμε να τον ανατρέψουμε κ.ο.κ. Για να πειστούν οι κοινωνίες πρέπει να βρεθεί ένας «ευγενής» σκοπός, να επικαλεστούν δυτικές, ενίοτε ουμανιστικές, αξίες: «πολεμούμε το κακό», «είμαστε οι καλοί κι αυτοί είναι οι κακοί», «υπερασπιζόμαστε τις αξίες μας, τη δημοκρατία, τα ατομικά δικαιώματα», «τη βασισμένη σε κανόνες τάξη» (χωρίς να μας λένε ποτέ ποιοι είναι αυτοί οι κανόνες), «πολεμούμε την τρομοκρατία», στην ανάγκη τη δημιουργούμε με άμεση ή έμμεση ανάμειξη, γιατί η τρομοκρατία είναι ένα πολύ καλό selling point ενός ιμπεριαλιστικού πολέμου, ανακαλύπτουμε ή δήθεν ανακαλύπτουμε όπλα μαζικής εξόντωσης κ.ο.κ. Η υποκρισία του πομπού, που αποκρύπτει τους πραγματικούς λόγους προβάλλοντας άλλους, και η υποκρισία του δέκτη, που αποδέχεται τους μη πραγματικούς λόγους ως πραγματικούς, γνωρίζοντας ότι είναι ψέματα, είναι ακριβώς ο τρόπος με τον οποίο αναπτύσσεται η δυναμική του συστήματος. (Σημ.: Ένας από τους ελάχιστους που ξεκάθαρα λέει ότι ο τάδε τόπος έχει τον τάδε και τάδε πλούτο και τον θέλουμε δικό μας -αναφερόμενος για παράδειγμα στη Γροιλανδία- είναι ο Τραμπ. Προς το παρόν, δεν έχει επιδιώξει να την αποκτήσει με βίαιο τρόπο ή με πολεμικά μέσα και, αν το επιδιώξει μελλοντικά, μάλλον θα είναι πολύ δύσκολο να κερδίσει την κοινωνική συναίνεση). β) Η απόκρυψη ή αναθεώρηση της ιστορίας. Οι χώρες που προκαλούν τους πολέμους αυτούς συμπίπτουν σχεδόν απόλυτα με τις ιστορικές αποικιοκρατικές δυνάμεις, οι οποίες για αιώνες σκόρπισαν σε όλο τον πλανήτη τη δυστυχία, την πείνα, τη δουλεία, τον θάνατο. Προκάλεσαν συνειδητά μέσα από τη τακτική του «διαίρει και βασίλευε» άπειρες συγκρούσεις και διαμάχες, πολλές από τις οποίες κρατούν μέχρι σήμερα. Ως εκ τούτου, για να μπορέσει πλέον να πουληθεί ένας πόλεμος στον «πολιτισμένο» κόσμο, πρέπει η ιστορία της αποικιοκρατίας να αποκρυφτεί, να σταματήσει να είναι ορατή, να ξεπλυθεί η βαρβαρότητά της, να μην λειτουργεί ως το βασικό εργαλείο ιστορικής ανάλυσης των τρεχόντων γεγονότων. Η πρόκληση και ενθάρρυνση proxy πολέμων, όπου  άνθρωποι μακρινών και εν πολλοίς αδιάφορων για τον «πολιτισμένο» κόσμο περιοχών σκοτώνονται μεταξύ τους προς όφελος τρίτων, εξακολουθεί να είναι η προσφιλής τακτική κυρίως των Η.Π.Α. Βέβαια μετά το Βιετνάμ, δεν τους παίρνει διαφορετικά. Η έγνοια τους δεν είναι αν χάνονται ανθρώπινες ζωές, αλλά να χάνονται «American lives». Κάπου εδώ, πρώην χαρακτηρισμένοι ή και επικυρηγμένοι ως «τρομοκράτες» με ιστορικό αποκεφαλισμών παιδιών γίνονται καλά παιδιά ή αντίθετα, πρώην «αγωνιστές της ελευθερίας» γίνονται τρομοκράτες.  γ) Η δαιμονοποίηση. Δεν λένε ότι θα επιτεθούμε σε μια χώρα ή ένα λαό επειδή είναι όλοι κακοί. Αυτό δεν θα γινόταν πια αποδεκτό από τις κοινωνίες της δύσης. Ακόμα και στην περίπτωση της Παλαιστίνης όπου το Ισραηλ κατέβαλε και καταβάλλει τεράστιες προσπάθειες να μας πείσει ότι όλοι οι Παλαιστίνιοι είναι τέρατα τρομοκράτες – και για αυτό εξάλλου βομβαρδίζει αδιάκριτα τους πάντες – αυτό δεν δουλεύει. Μόνο αν κάποιος είναι ηλίθιος ρατσιστής μπορεί να πιστέψει κάτι τέτοιο (και δυστυχώς είναι πολλοί ανάμεσα μας και αυξάνονται). Αυτό που θα πουν είναι ότι θα επιτεθούμε στον τάδε ηγέτη επειδή είναι δικτάτορας, στην τάδε ηγεσία επειδή είναι τρομοκράτες, επειδή είναι τέρατα, επειδή έχουν φοβερά όπλα, επειδή θέλουν να μας καταστρέψουν ή επειδή σε ένα φαντασιακό μέλλον θα μας επιτεθούν κ.ο.κ.. Για να πείσεις για αυτό χρειάζεσαι βέβαια και ένα παραμύθι να το υποστηρίξεις. Το παραμύθι με τα βρέφη στις θερμοκοιτίδες στο Κουβέιτ στον πρώτο πόλεμο του κόλπου και το παραμύθι με τα βρέφη στους φούρνους στη Παλαιστίνη είναι καλά παραδείγματα. δ) Το να παρουσιάζεσαι πάντα ως το θύμα ή ότι υπερασπίζεσαι το θύμα ή αυτόν που παρουσιάζεται ως το θύμα. Για να στηριχθεί η μίζερη και αναξιοπρεπής αυτή στάση και να πειστούν οι δυτικές κοινωνίες, χρειάζεται η δημιουργία ενός αφηγήματος. Το καλύτερο παράδειγμα βέβαια είναι αυτό του Ισραήλ. Ποτέ το Ισραήλ δεν επιτέθηκε σε κανένα. Είναι πάντα το θύμα και πάνω σε αυτό έχει στηθεί ένα αφήγημα που φτάνει μέχρι τη Βιβλική μυθολογία. ε) Το μονοπώλιο του αφηγήματος. Σε κάθε σύγκρουση στην ιστορία του ανθρώπου υπάρχουν πάντα περισσότερες από μία αλήθειες ή πιο σωστά αφηγήματα. Ο σκεπτόμενος άνθρωπος θα ακούσει και θα ερευνήσει πριν καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα. Για να πουλήσει όμως ένα πόλεμο σε κοινωνίες υποτίθεται πολιτικά και πολιτισμικά ευαίσθητες, με τα χιλιάδες πανεπιστήμια και δεξαμενές γνώσεις, η νέο-αποικιοκρατία χρειάζεται α) να ελέγχει απόλυτα το δικό της αφήγημα β) να αποκλείει την πρόσβαση σε άλλα αφηγήματα επικαλούμενη μια τάχατες προστασία από την παραπληροφόρηση ή την προπαγάνδα του «εχθρού». Παρόλο που στην εποχή των ΜΚΔ τα πράγματα έχουν γίνει πολύ πιο δύσκολα, η συζήτηση στη δημόσια σφαίρα για τη πιθανότητα έστω το άλλο αφήγημα να έχει κάπου δίκαιο είναι από ανύπαρκτη ως απαγορευμένη. Τονίζω το απαγορευμένη για να το σκεφτώ ξανά μια άλλη φορά. Η δημοκρατικότητα στον διάλογο επιτρέπεται να εκφράζεται μόνο μέσα στο πλαίσιο του καθ’ ημάς αφηγήματος. Το νέο-αποικιακό αφήγημα επιτρέπει ερωτήματα του τύπου: πως θα σταματήσουμε ένα πόλεμο, πως θα βοηθήσουμε στον ανθρωπιστικό τομέα, ίσως θα πρέπει να γίνουν οι τάδε συμμαχίες ή/και διπλωματικές κινήσεις κλπ. Δεν θα επιτρέψει όμως ποτέ το ερώτημα: γιατί η τάδε χώρα στη μια άκρη της γης έχει στρατεύματα σε μια άλλη χώρα στην άλλη άκρη της γης, χωρίς μάλιστα να τους έχει προσκαλέσει κανείς. Γιατί η τάδε χώρα απειλεί με θεούς και δαίμονες μια ξεσηκωμένη αποικία της. Δεν πρόκειται ποτέ να προβληθεί

Οι νεο-αποικιοκρατικοί πόλεμοι ως μέσο διαιώνισης του συστήματος μαζικής βίας: εξασφαλίζοντας την κοινωνική συναίνεση. Read More »

Δικαίωμα στην Πόλη ή στο Τιμόνι;

✍🏾 Μαρίνα Κυριάκου Η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Λευκωσίας να επιτρέψει ξανά τη διέλευση των ιδιωτικών οχημάτων στη βόρεια πλευρά της λεωφόρου Μακαρίου, από Δευτέρα έως Παρασκευή (7πμ–9μμ), φαίνεται να σηματοδοτεί όχι απλώς μια αλλαγή κυκλοφοριακής πολιτικής, αλλά ένα βαθύτερο πισωγύρισμα στις αξίες της βιώσιμης κινητικότητας και της κοινωνικά δίκαιης αστικής ανάπτυξης. Ακόμα μια χωρικο-κοινωνική περθωριοποίηση των όσων δε δίνονται ευκαιρίες να εκφράσουν τη φωνή τους. Από τον Οκτώβριο του 2022, η Μακαρίου είχε μετατραπεί σε έναν ανοιχτό, ανθρώπινο δρόμο. Με απαγόρευση διέλευσης για μη εξουσιοδοτημένα οχήματα, αμφίδρομη λεωφορειολωρίδα και μειωμένο όριο ταχύτητας (20 χλμ/ώρα), επιχειρήθηκε να δοθεί χώρος και προτεραιότητα στους πεζούς, τους χρήστες μικροκινητικότητας, τα άτομα με αναπηρίες, τους κατοίκους και τους εργαζόμενους. Η αναβάθμιση αυτή δεν ήταν ένα απομονωμένο σχέδιο: εντασσόταν σε μια ευρύτερη στρατηγική για το μέλλον της πόλης, μέσα από το Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ) και άλλες μελέτες της τελευταίας δεκαετίας. Η επιστροφή των ΙΧ μοιάζει να «κλείνει» μια πόρτα που μόλις είχε αρχίσει να ανοίγει για ένα πιο δίκαιο, συμμετοχικό και πράσινο κέντρο. Η Μακαρίου δεν ανοίγει. Κλείνει… κλείνει την ασφαλή πρόσβαση σε παιδιά, ηλικιωμένους, ΑμεΑ, πεζούς. Κλείνει τις ευκαιρίες προς τον άνθρωπο, γιατί προτιμά το αυτοκίνητο. Η διαδικασία λήψης της απόφασης έγινε χωρίς να ακουστούν όλες οι φωνές και χωρίς τεκμηρίωση, εντείνοντας τα ερωτήματα περί συμμετοχής και διαφάνειας. Ενώ οργανώθηκαν διαβουλεύσεις με εκπροσώπους των καταστηματαρχών, απουσίαζαν εντελώς οι απόψεις των χρηστών λεωφορείων, ποδηλάτων, ΑμεΑ και εργαζόμενων και κατοίκων της περιοχής. Η απόφαση πάρθηκε σε «γυάλινο αμφιθέατρο», θυμίζοντας μας πόσο εύθραυστο παραμένει το δικαίωμα στην πόλη. Πέρα από την οικολογική και κοινωνική διάσταση, η αλλαγή κυκλοφορίας σαμποτάρει εργαλεία που δοκιμάστηκαν για την μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης όπως το Park & Ride, που σχεδιάστηκε για να ενισχύσει τα λεωφορεία και τη σύνδεση από το νέο ΓΣΠ μέχρι την Πλατεία Σολωμού. Η νέα κυκλοφοριακή ρύθμιση το καθιστά σχεδόν άχρηστο. Η ισοπέδωση της ιεραρχίας των μέσων μεταφοράς υποδηλώνει την επιστροφή στην προτεραιότητα του ΙΧ — με όλα τα αρνητικά συνεπακόλουθα: συμφόρηση, θόρυβος, ρύπανση. Και όλα αυτά για ένα έργο που συγχρηματοδοτήθηκε από ευρωπαϊκά κονδύλια για τη βιώσιμη ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό της πόλης.Πέραν από το «πρόστιμο» που πρέπει να επιστραφεί στους χρηματοδότες, τίθεται το ερώτημα «για ποιους και με ποιους φτιάχνουμε αυτή την πόλη»; Η δικαιολόγηση της απόφασης βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στην ανάγκη «στήριξης της επιχειρηματικότητας» και «αύξησης της επισκεψιμότητας». Όμως, αυτό το αφήγημα που θέλει να δώσει ξανά εμπορική πνοή στην Μακαρίου είναι μια ψευδαίσθηση. Στην πραγματικότητα δεν προσφέρεται παρόδια στάθμευση στη λεωφόρο, ενώ τα ΙΧ αναγκάζονται ούτως ή άλλως να καταλήξουν σε παράπλευρους δρόμους για στάθμευση — αυξάνοντας τη συμφόρηση. Το πρόβλημα δεν είναι η κυκλοφορία στα συγκεκριμένα 700 μέτρα της Μακαρίου αλλά η απουσία συνολικής πολιτικής για τον αστικό εμπορικό ιστό και η συσσώρευση επενδύσεων στα εμπορικά κέντρα εκτός πόλης. Το δικαίωμα στην πόλη δεν είναι αφηρημένο σύνθημα. Είναι η απαίτηση να σχεδιάζουμε για όλους: πεζούς, ποδηλάτες, ΑμεΑ, ηλικιωμένους, παιδιά, εργαζόμενους — όχι μόνο για όσους έχουν τιμόνι στα χέρια και φωνή στα δημοτικά έδρανα. Το να κάνουμε βήματα πίσω, για χάρη μιας πρόσκαιρης κυκλοφοριακής «διευκόλυνσης», δείχνει ξανά την παντελής έλλειψη οράματος μιας πόλης που σέβεται τους ανθρώπους της.

Δικαίωμα στην Πόλη ή στο Τιμόνι; Read More »

Simon Clarke, o θεωρητικός της καπιταλιστικής κρίσης

Του Γρηγόρη Ιωάννου Ο Βρετανός κοινωνιολόγος Simon Clarke ήταν ένας από τους πιο σπουδαίους αναλυτές του πώς και γιατί τα καπιταλιστικά συστήματα οδηγούνται σε κρίση. Το έργο του Clarke για τις αντιφάσεις του καπιταλισμού αποτελεί πολύτιμο οδηγό καθώς αντιμετωπίζουμε μια νέα εποχή παγκόσμιας οικονομικής αναταραχής. Ο Simon Clarke ήταν ένας Βρετανός κοινωνιολόγος που συνέβαλε σημαντικά στη μαρξιστική σκέψη και στις εργασιακές σπουδές πριν από τον θάνατό του το 2022. Με τις θεωρητικές και εμπειρικές έρευνές του, έδωσε το παράδειγμα για το πώς να αναλύονται ταυτόχρονα οι εξελίξεις του καπιταλισμού σε διαφορετικά επίπεδα και πώς να τοποθετούνται στην ιστορία.  Τα πιο σημαντικά βιβλία του Clarke, Keynesianism, Monetarism and the Crisis of the State (1988) και Marx’sTheory of Crisis (1994), περιέχουν μια σειρά από βασικές ιδέες για τη δυναμική του καπιταλισμού. Η ξεχωριστή οπτική του για την κριτική της πολιτικής οικονομίας έχει πολλά να προσφέρει καθώς προσπαθούμε να κατανοήσουμε τη σημερινή εποχή της οικονομικής κρίσης και ιδεολογικής αναταραχής.  Οι αντιφάσεις του καπιταλισμού  Για να κατανοήσουμε τον καπιταλισμό, πρέπει να κατανοήσουμε τις εγγενείς αντιφάσεις του, διότι είναι αυτές οι αντιφάσεις που τον διαμορφώνουν ως ένα ολιστικό και δυναμικό σύστημα, ενώ ταυτόχρονα τον καθιστούν ευάλωτο. Σε μακροκοινωνικό επίπεδο, η πιο κρίσιμη αντίφαση για τον Clarke ήταν αυτή «μεταξύ της τάσης του καπιταλισμού να αναπτύσσει απεριόριστα τις δυνάμεις της παραγωγής και της ανάγκης να περιορίσει αυτή την ανάπτυξη μέσα στα όρια της κερδοφορίας».  Αυτό το «όριο της αγοράς» είναι που θέτει τους μεμονωμένους καπιταλιστές σε ανταγωνισμό μεταξύ τους. Η συμπίεση περισσότερης αξίας από την εργασία, η επέκταση της καπιταλιστικής παραγωγής στον χώρο και στον χρόνο και η περαιτέρω ανάπτυξη των δυνάμεων παραγωγής δεν ξεπερνά το εμπόδιο -απλώς το αναπαράγει σε υψηλότερο επίπεδο. Αυτή η τάση υπερπαραγωγής στον καπιταλισμό είναι θεμελιώδης για τις επαναλαμβανόμενες κρίσεις του. Η υπερπαραγωγή είναι τόσο η αιτία όσο και η συνέπεια -είναι η ουσιαστική μορφή του καπιταλιστικού ανταγωνισμού.  Η καπιταλιστική ανάπτυξη λαμβάνει χώρα σε αυτό που η κυρίαρχη τάση των οικονομολόγων αποκαλούν κύκλους άνθησης και ύφεσης. Ωστόσο, μέσω της μαρξιστικής σκέψης μπορούμε να κατανοήσουμε πλήρως όχι μόνο τους μηχανισμούς αυτής της διαδικασίας, αλλά και τις αιτίες και τους κινητήριους μοχλούς της.  Ακολουθώντας τα βήματα του Καρλ Μαρξ, διάφοροι μαρξιστές στοχαστές προσέφεραν διάφορες εξηγήσεις για το πώς ο καπιταλισμός συνέχισε να αναπτύσσεται από κρίση σε κρίση κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα. Οι στοχαστές αυτοί προσδιόρισαν την πτώση του ποσοστού κέρδους, την υποκατανάλωση, και τη δυσαναλογία ως βασικές διαδικασίες που δομούσαν και ταυτόχρονα υπονόμευαν τον καπιταλισμό, καθιστώντας τον έτσι πιο επιρρεπή στην κατάρρευση.  Η πτώση του ποσοστού κέρδους αναφέρεται στο γεγονός ότι, ενώ η απόλυτη μάζα του κέρδους αυξάνεται και διευκολύνει τη συσσώρευση κεφαλαίου, ο ρυθμός με τον οποίο πραγματοποιείται αυτή η διαδικασία μειώνεται ταυτόχρονα. Με άλλα λόγια, η εξαγωγή υπεραξίας δεν μπορεί να συμβαδίσει με την αύξηση της μάζας του κεφαλαίου.  Η υποκατανάλωση αναφέρεται στην αδυναμία της αγοραστικής δύναμης του πληθυσμού να απορροφήσει εξ ολοκλήρου τα παραγόμενα προϊόντα, δημιουργώντας έτσι αποκλίσεις και οικονομικές διαταραχές. Τέλος, η δυσαναλογία αναφέρεται στη μη ισόρροπη ανάπτυξη μεταξύ των περιοχών και των τομέων, που παράγεται από τη μονοπώληση και την άνοδο του χρηματιστηριακού κεφαλαίου, η οποία αυξάνει τη συγκέντρωση του πάγιου κεφαλαίου, εμποδίζοντας την κινητικότητά του μεταξύ των κλάδων παραγωγής.  Ο Clarke εξέτασε κριτικά αυτές τις συζητήσεις, υποστηρίζοντας ότι αυτές οι εξηγήσεις δεν ήταν ασύμβατες μεταξύ τους και ότι όλες εξηγούσαν εν μέρει την εγγενή αστάθεια και την απουσία ισορροπίας στον καπιταλισμό. Ωστόσο, καμία από αυτές δεν ήταν η κύρια κινητήρια δύναμη της κρίσης. Ο βασικός λόγος που καθιστά την κρίση ένα είδος φυσιολογικής κατάστασης στον καπιταλισμό, υποστήριξε ο Clarke, είναι βαθιά ριζωμένος στους βασικούς νόμους της ανταλλαγής εμπορευμάτων, όπως τους εντόπισε ο Μαρξ στον πρώτο τόμο του Κεφαλαίου. Ο διαχωρισμός της αγοράς και της πώλησης στην εμπορευματική παραγωγή και ο διαχωρισμός του χρήματος ως ανεξάρτητης μορφής μέσω της οποίας μπορεί να υπάρξει αξία, καθιστά τη δυνατότητα της κρίσης «εγγενή στην εμπορευματική μορφή». Για τον Clarke, η αντίφαση «μεταξύ της παραγωγής πραγμάτων και της παραγωγής αξίας και της υποταγής της πρώτης στη δεύτερη» δεν μπορεί τελικά να συμφιλιωθεί. Αυτή είναι η βασική αιτία όλων των κρίσεων στον καπιταλισμό.  Το πιο σημαντικό, υποστήριξε ο Clarke, είναι ότι η θεωρία της κρίσης του Μαρξ μάς δείχνει ότι η καπιταλιστική επέκταση μετά την καταστροφή που προκαλούν οι περιοδικές κρίσεις υπερπαραγωγής μόνο προσωρινά επιλύει τα εμπόδια στον δρόμο του καπιταλισμού. Αυτό γίνεται με το κόστος ότι ανοίγει τον δρόμο για μεγαλύτερες, μακρύτερες και πιο καταστροφικές κρίσεις στο μέλλον.  Μια σημαντική συνέπεια αυτής της κατανόησης της κρίσης ως καπιταλιστικού κανόνα είναι ότι, ενώ η κρίση, από μόνη της, μπορεί να είναι αναγκαία συνθήκη για την ανατροπή του καπιταλισμού, δεν είναι επαρκής. Τα «όρια του καπιταλισμού» παράγουν επαναλαμβανόμενες κρίσεις συσσώρευσης που αυξάνονται συνεχώς σε ένταση. Ωστόσο, η ιστορική αλλαγή απαιτεί ιστορική δράση.  Αυτό σημαίνει ότι η κατάργηση του καπιταλισμού δεν μπορεί να συμβεί απλώς και μόνο λόγω της αναποτελεσματικότητας και της δυσλειτουργίας του ως συστήματος. Μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο μέσω του ταξικού πολέμου και της παρέμβασης της εργατικής τάξης. Από τη θεωρία στην ιστορία  Ο καπιταλισμός δεν είναι απλώς ένα οικονομικό σύστημα, αλλά μια ιστορική φάση της ανθρώπινης ανάπτυξης, όπως απέδειξαν ο Μαρξ και ο Φρίντριχ Ένγκελς. Ως τέτοιος, διαμορφώνει όχι μόνο τις παραγωγικές δυνάμεις, αλλά και τις σχέσεις παραγωγής και, κατά συνέπεια, τον τρόπο οργάνωσης των κοινωνιών. Διαμορφώνει επίσης τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τη θέση τους μέσα και πέρα από την παραγωγή και τον τρόπο με τον οποίο αναμένεται να επιτελέσουν τον ρόλο τους.  Το σύγχρονο εθνικό κράτος, και κατά συνέπεια το διεθνές σύστημα, ως η δύναμη που διευκολύνει την καπιταλιστική ανάπτυξη, λειτουργεί όχι μόνο μέσω του εξαναγκασμού, αλλά και μέσω της ιδεολογίας. Οι κρατικές ιδεολογίες είναι φορτωμένες με τις δικές τους αντιφάσεις, γεγονός που είναι και πάλι ένα στοιχείο που τις καθιστά δυναμικές και ταυτόχρονα ευάλωτες στην αμφισβήτηση. Η πρωταρχική αντίφαση στην κρατική ιδεολογία, υποστήριξε ο Clarke, είναι αυτή μεταξύ της ουσίας της κρατικής εξουσίας, ως εξουσίας μιας συγκεκριμένης τάξης, και της μορφής της, ως έκφρασης του γενικού συμφέροντος της κοινωνίας. Η φιλελεύθερη πολιτική θεωρία και η πολιτική οικονομία ήταν οι κύριες ιδεολογικές μορφές μέσω των οποίων η κυριαρχία του κεφαλαίου εξισώθηκε με το γενικό συμφέρον της κοινωνίας σε θεωρητικούς όρους.  Αυτή η φιλελεύθερη τάξη πραγμάτων επικράτησε

Simon Clarke, o θεωρητικός της καπιταλιστικής κρίσης Read More »

EL