Δεκαετία 1980-1989

Αθόρυβα αλλά με πολλή συνέπεια η «Ομάδα Πρωτοβουλίας Φίλοι του Ακάμα» συνεχίζει τη δουλειά της για την ανακήρυξη του Ακάμα σε εθνικό πάρκο. Οι συναντήσεις για όσους ενδιαφέρονται γίνονται κάθε Τρίτη στις 19.00. Τον περασμένο μήνα, η ομάδα έφτιαξε ένα ντοσιέ με τα πιο σημαντικά κείμενα που εμφανίστηκαν στον Τύπο για το ζήτημα και το διένειμε σ’ όλους τους συνδέσμου που είναι δυνατόν να ενδιαφέρονται για το ζήτημα. Τώρα, η μπάλα είναι προς τη μεριά των συνδέσμων αυτών και ιδιαίτερα των περιβαλλοντικών. Για να δούμε… Μια συνοπτική εικόνα των μέχρι τώρα δραστηριοτήτων δίνεται σαν πρόταξη στο ντοσιέ και σας τη μεταφέρουμε πιο κάτω. Ο Ακάμας κινδυνεύει… Ιδιωτικά συμφέροντα έχουν βάλει σαν στόχο τη διάνοιξη του δρόμου για τουριστική εκμετάλλευση και καταστροφή της πιο αξιόλογης ίσως φυσικής περιοχής του νησιού μας. Μπροστά στον κίνδυνο, ενωθήκαμε σε Ομάδα Πρωτοβουλίας, γύρω από ένα στόχο: ΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΘΕΙ Ο ΑΚΑΜΑΣ ΚΑΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΕΘΝΙΚΟ ΠΑΡΚΟ. Οπωσδήποτε, προϋπόθεση είναι να καταργηθεί η χρήση της περιοχής για στρατιωτικούς σκοπούς από τους Άγγλους. Για να πετύχουμε, είναι ανάγκη να έχει ο καθένας όλες τις πληροφορίες που σχετίζονται με το θέμα. Πρέπει να γίνει ανταλλαγή απόψεων και μελέτη των διαφόρων πτυχών του προβλήματος και να εξεταστούν τρόποι ενέργειας πάνω σε συλλογική βάση . Σύντομα, θα ‘χουμε επικοινωνία μαζί σας για ενημέρωση και εξέταση του θέματος σύστασης συλλογικού οργάνου, που θα ‘χει σαν μοναδικό προορισμό την προώθηση της υπόθεσης του Ακάμα. Για ενημέρωση, εσωκλείουμε διάφορα έγγραφα, χάρτες, δημοσιεύσεις και υπομνήματα σχετικά με το θέμα. Για πιο πολλές πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στους «ΦΙΛΟΥΣ ΤΟΥ ΑΚΑΜΑ» Τηλ.: 435049. Η Ομάδα Πρωτοβουλίας Φίλοι του Ακάμα Γενική παρουσίαση των απόψεων που εκφράστηκαν για τον Ακάμα Ο Ακάμας αποτέλεσε, τους τελευταίους μήνες, το επίκεντρο έντονου ενδιαφέροντος που εκδηλώθηκε με άρθρα και επιστολές στον Τύπο και διάφορες συγκεντρώσεις ή εκθέσεις, κυρίως στην περιοχή του Ακάμα. Οι γνώμες που εκφράστηκαν συνοψίζονται στις δύο πιο κάτω αντίθετες προτάσεις: Η άποψη για τουριστική αξιοποίηση εκφράστηκε στην αρχή από άγνωστη οργάνωση με το όνομα «Εθνική Οργάνωση Γνήσιοι Κύπριοι», που εμφανίστηκε για πρώτη φορά τον Δεκέμβρη του 1985. Τα βασικά σημεία που πρόβαλαν συνοψίζονται στην ισχυρισμό πως «Άγγλοι», «πράκτορές τους» και «πουλημένα καθάρματα» θέλουν να μείνει ανεκμετάλλευτος ο Ακάμας. Σύμφωνα με τους «Γνήσιους Κύπριους», η τουριστικοποίηση της περιοχής θα φέρει πλούτο και οι κάτοικοι «θα κολυμπήσουν στα λεφτά»!… Οι επιστολές προς τον Τύπο επαναλάμβαναν τα ίδια επιχειρήματα. Διάφοροι επιστολογράφοι κατηγορούσαν τους περιβαλλοντιστές και φίλους του φίλους του Ακάμα σαν πράκτορες και υποκριτές… Στις 20 του Μάρτη 1986, οι κοινοτάρχες επτά χωριών της περιοχής έστειλαν υπόμνημα στον Υπουργό Εσωτερικών ζητώντας διάνοιξη δρόμου και τουριστική εκμετάλλευση του Ακάμα. Οι ίδιοι, μαζί με τον δήμαρχο της πόλης της Χρυσοχούς, υπόβαλαν στη συνέχεια υπόμνημα στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Το κείμενό τους συμπίπτει σε μεγάλο βαθμό με όσα εκφράστηκαν από την Οργάνωση «Γνήσιοι Κύπριοι». Η άποψη για προστασία του Ακάμα και κήρυξή του σε εθνικό πάρκο εκφράστηκε από διάφορες οργανώσεις και ομάδες φίλων του Ακάμα. Οργανώθηκαν συγκεντρώσεις διαφώτισης και εκθέσεις, και δημοσιεύθηκαν άρθρα κι επιστολές στον Τύπο υπέρ της άποψης. Συνοπτικά, υποστηρίχθηκε πως πρέπει να υλοποιηθούν οι εισηγήσεις εμπειρογνωμόνων που συνηγορούν σε μελέτες τους, πως ο Ακάμας πρέπει να προστατευθεί. Γίνονται, επίσης, από τους φίλους του Ακάμα εισηγήσεις για ανάπτυξη της περιφέρειάς του, για να μη ζημιωθεί το περιβάλλον. Παρόλο που σε κάθε ευκαιρία οι φίλοι του Ακάμα διακήρυτταν πως για να γίνει πάρκο χρειάζεται να καταργηθούν τα δικαιώματα της Βρετανίας για χρήση της περιοχής για στρατιωτικές ασκήσεις, οι «Γνήσιοι Κύπριοι» άφηναν πάντα υπονοούμενα ή τους κατηγορούσαν ανοικτά σαν «πράκτορες» των Άγγλων. Ερωτήματα που χρειάζονται απάντηση Οι υποστηρικτές της προστασίας της περιοχής ήταν πάντα επώνυμοι, γνωστοί. Τα ονόματά τους έδιναν την πραγματική ταυτότητά τους. Το αντίθετο συμβαίνει με τους υποστηρικτές της «τουριστικής αξιοποίησης». Στις 26.4.1985, η εφημερίδα «Αλήθεια» δημοσιεύει σημείωμα σύμφωνα με το οποίο έρευνά της απέδειξε ότι η οργάνωση «Γνήσιοι Κύπριοι» δεν υπάρχει, ότι στη διεύθυνση που δινόταν στην αλληλογραφία προς τις εφημερίδες δεν βρέθηκε καμιά οργάνωση. Η ίδια εφημερίδα δημοσιεύει στις 13.5.1985 σημείωμα στο οποίο αναφέρεται πως σειρά επιστολών από διάφορες περιοχές ήταν γραμμένες με την ίδια γραφομηχανή. Έρευνες από διάφορα άτομα απόδειξαν πως το σύνολο σχεδόν των επιστολογράφων που υποστήριξαν «τουριστική εκμετάλλευση» του Ακάμα, ήταν ανύπαρκτα πρόσωπα… Το κύριο ερώτημα αφορά τους κοινοτάρχες. Τι κρύβεται πίσω από το υπόμνημά τους, το περιεχόμενο του οποίου ταυτίζεται με επιστολές και διακηρύξεις ανύπαρκτης οργάνωσης; Το συμφέρον όλων επιβάλλει κινητοποίηση Διαφαίνεται πως ιδιωτικά συμφέροντα διεξάγουν εκστρατεία, με θεμιτά και αθέμιτα μέσα, με στόχο την εκμετάλλευση και καταστροφή του Ακάμα. Μπροστά στην κατάσταση, νομίζουμε πως είναι ανάγκη να κινητοποιηθούν όλοι, άτομα και οργανώσεις, για προστασία του Ακάμα. Το συμφέρον της περιοχής, το καλώς νοούμενο συμφέρον της Κύπρου, επιβάλλει να πάρουμε θέση, να αποτραπεί μια νέα Αγία Νάπα, μια νέα Λεμεσός. Ταυτόχρονα, να ζητηθεί η μελέτη των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν τα χωριά της περιοχής για να εξευρεθούν τρόποι ανάπτυξής τους, χωρίς να βλαφτεί ανεπανόρθωτα το περιβάλλον. Όσο για την άποψη για «προσεκτική ανάπτυξη», αποτελεί παλιά θεωρία που δεν καταφέρνει να αποτρέψει την καταστροφή… Η ίδια θεωρία ξεκίνησε μετά την καταστροφή της Αμμοχώστου, όμως, δεν έσωσε την Αγία Νάπα, τη Λεμεσό και, σήμερα, την Κάτω Πάφο…

Το κείμενο αυτό είναι η ομιλία μου σε εκδήλωση που οργάνωσε το περιοδικό μας στη Πύλη Αμμοχώστου. Στην ίδια εκδήλωση μίλησε ο Mehmet Υίasίn, για την «Τουρκοκυπριακή ταυτότητα στη λογοτεχνία». Την ομιλία του Υίasίn θα δημοσιεύσουμε στο ερχόμενο τεύχος, στο οποίο θα υπάρχει ένα αφιέρωμα για τους Τουρκοκυπρίους. Θα απαντήσουμε τότε και σε διάφορα άρθρα των εφημερίδων για την εκδήλωση. Κωστής Αχνιώτης Κατ’ αρχή διευκρινίζω ότι αντιλαμβάνομαι την έννοια συλλογική συνείδηση (και το περιεχόμενό της) όχι σαν σταθερή και αμετάβλητη και φυσικά δεν της αποδίδω διαστάσεις φυσικής αρχής. Η συλλογική συνείδηση όπως και κάθε έννοια κοινωνική είναι μεταβλητή και ακολουθεί τις μεταβαλλόμενες ανάγκες μιας κοινωνίας. Η μεταβλητότητα αυτή δεν είναι βέβαια καθόλου μηχανιστική. Το εποικοδόμημα μπορεί να επενεργεί πάνω στη κοινωνική εξέλιξη δραστικά. Για παράδειγμα η εμφάνιση της βιομηχανίας διαμορφώνει το σύνολο εργάτες που είναι δυνατόν να αποτελούν φορέα της εργατικής συνείδησης. Η εργατική συνείδηση είναι εν δυνάμει κοινή για όλες τις χώρες και μπορεί να καθορίσει το σύνολο των εργατών του κόσμου. Φυσικά η αντίληψη αυτή είναι μακροσκοπική. Άλλα κριτήρια, όπως η επιμέρους συνείδηση επενεργούν διαμορφώνοντας αντιτιθέμενα υποσύνολα. Για τις ανάγκες του κειμένου αποκαλώ Κυπριακή Συνείδηση, τη συνείδηση τής Κυπριακής Ανεξαρτησίας. Ο φορέας της είναι όσοι Κύπριοι πιστεύουν στην Ανεξαρτησία, όσοι δηλαδή αντιλαμβάνονται την Κύπρο και το λαό της σαν μια ανεξάρτητη οντότητα και επιδιώκουν κατά συνέπεια τη διαφύλαξη του ανάλογου πολιτειακού θεσμού, του Ανεξάρτητου Κυπριακού Κράτους. Βεβαίως η αντίληψη της Κυπριακής Ανεξαρτησίας είναι βασικά ένα θέμα το οποίο δεν έχει μελετηθεί ούτε ιστορικά ούτε κοινωνιολογικά, ούτε πολιτικά, κι αυτό ισχύει και για τις δύο κοινότητες. Κι είναι απόλυτα φυσικό μιας και από τη δεκαετία του ’50 και εδώ υπερίσχυσαν σε απόλυτο βαθμό η συνείδηση της Ένωσης και του ταξίμ. Παρά την αποδοχή μιας ούτω καλούμενης Ανεξαρτησίας το ’60, οι ηγετικές ομάδες των δύο κοινοτήτων ήταν (ή συμπεριφέρονταν ως να ήταν) ενωτικές ή ταξιμικές. Επομένως μόνο αυτή τη πτυχή της ιστορίας πρόβαλαν με την αντίστοιχη φυσικά ιδεολογική αντιμετώπισή της. Είναι ενδεικτικό το πόσο παραγνωρισμένη είναι ακόμα και τώρα στα σχολεία η ιστορία των Ελληνοκυπρίων για παράδειγμα. Έτσι δεν είναι εύκολο να αντιληφθούμε που το ΚΚΚ στήριζε την ανθενωτική του στάση. Σας διαβάζω ένααπόσπασμα. «… το ΚΚΚ θεωρεί καθήκον του να διαμαρτυρηθεί μεθ’όλων των δυνάμεων του, εν πρώτοις εναντίον της τοπικής Αγγλικής κυβερνήσεως η οποία δια της αδιαφορίας της συντείνει εις την όξυνσιν των φυλετικών μισών μεταξύ των κατοίκων της Κύπρου και κατόπιν εναντίον των πλαστών ηγετών του τόπου οι οποίοι ομίλησαν και θα ομιλήσουν εν ονόματι του Κυπριακού λαού. ΚΑΤΩ Η ΕΝΩΣΗ ΖΗΤΩ Η ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΖΗΤΩ ΤΟ ΠΡΟΛΕΤΑΡΙΑΤΟ ΟΛΟΥ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ» (Νέος Άνθρωπος, 25.4.1925). Βλέπουμε πάντως ότι η Ανεξαρτησιακή αντίληψη συνδυαζόταν ήδη με την προσπάθεια της αποφυγής διακοινοτικών αντιθέσεων. Δεν υπάρχει βέβαια αμφιβολία ότι από τότε μέχρι την κατηγορηματική αποδοχή του «Ένωση και μόνον Ένωση» από το ΑΚΕΛ ύστερα από 25 περίπου χρόνια αμφιταλαντεύσεων, το λαϊκό αίσθημα της Ελληνοκυπριακής κοινότητας προσανατολιζόταν όλο και πιο δυνατά προς την Ελλάδα. Η Τουρκοκυπριακή μειοψηφία φαίνεται ότι ακολουθούσε τις εξελίξεις καθυστερημένα και τελικά είναι μέσα και μετά από τον αγώνα της ΕΟΚΑ. Πάντως όταν το ΑΚΕΛ στρέφεται προς την Ένωση, το Τροτσκιστικό Κόμμα Κύπρου (πούταν μια μικρή κομμουνιστική οργάνωση) εξασκεί εναντίον του δριμεία κριτική, αντιλαμβανόμενο την ανεξαρτησία σαν αυτοκυβέρνηση των καταπιεσμένων τάξεων και χωρίς να αναφέρεται στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα. Διαβάζω ένα απόσπασμα: « ΣΥΝΤΡΟΦΟΙ, Η φετεινή Πρωτομαγιά ας μας βρει στις επάλξεις του αγώνα για το πέρασμα της εξουσίας στα χέρια του λαού μας, για την ΑΥΤΟΚΥΒΕΡΝΗΣΗ. Η προδοτική εγκατάλειψη του συνθήματος της Αυτοκυβέρνησης από μέρους της σταλινικής ηγεσίας και η υιοθέτηση του συνθήματος της «Ένωσης» πρέπει να μας κάνει να συνέλθουμε.Το αφιόνισμα της «Ένωσης» πρέπει να το σταματήσουμε εμείς οι ίδιοι. Να εξαναγκάσουμε τους κακή τη μοίρα ηγέτες των εργατικών μας οργανώσεων να μπούνε στον ορθό δρόμο της εξυπηρέτησης των εργατικών συμφερόντων. Αν αρνηθούνε, να τους παραμερίσουμε και να τραβήξουμε μπροστά, με μια καινούργια, μαχητική, ταξικά συνειδητή και αποφασιστική ηγεσία, για τον αγώνα για το πέρασμα της εξουσίας στα χέρια των εργατών–αγροτών. Η «Ένωση» δεν μπορεί να μας προσφέρει ούτε καλύτερους όρους δουλειάς, ούτε καλύτερα μεροκάματα, ούτε το κοινωνικό ξεσκλάβωμα μας να μας εξασφαλίσει. Μονάχα την αλλαγή των αλυσίδων μας θα φέρει. Τίποτε περισσότερο τίποτε ολιγώτερο. ΕΡΓΑΤΕΣ, ΑΓΡΟΤΕΣ, ΚΑΤΑΠΙΕΖΟΜΕΝΟΙ, Εμπρός στον αγώνα για χειραφέτησή μας. Στον αγώνα για τις οικονομικές και πολιτικές διεκδικήσεις μας. Στον αγώνα για την καλυτέρευση των όρων δουλειάς και τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις. Για το άνοιγμα δουλειών για τους ανέργους. Για ανεργιακά επιδόματα. Για την οργάνωση και την ταξική συνειδητοποίηση όλων των καταπιεζομένων. Για την ΑΥΤΟΚΥΒΕΡΝΗΣΗ. Για μια Κυβέρνηση Εργατών Αγροτών,που να πονεί τον εργάτη και να προστατεύει τον αγρότη. Για την πλέρια εθνική και κοινωνική μας απελευθέρωση» Σ’ αυτό το κείμενο δεν γίνεται αναφορά στους Τουρκοκύπριους. Όμως στις δημοτικές εκλογές από τους υποψηφίους του κόμματος αυτού προβάλλεται η ιδέα της αναλογικής εκπροσώπησης των Τουρκοκυπρίων και παράλληλα καταπολεμάται το αίτημα της Ένωσης με το αίτημα της Αυτοκυβέρνησης. Το αίτημα της Ένωσης θεωρείται αίτημα εξ’ ολοκλήρου αστικό.(Εργάτης 15 του Μάη, 1949). Πάντως η οργάνωση των Τροτσκιστών διασπάται και διαλύεται λίγο αργότερα. Ένας από τους λόγους είναι και το ότι ένα μέρος των μελών του γίνεται ενωτικό καθώς μαρτυρούν τα κείμενα συζήτησης που βλέπουμε στα τελευταία τεύχη του. Συνοπτικά βλέπουμε ότι πριν από την δεκαετία του’50, η Ελληνοκυπριακή αριστερά τείνει αμφιταλαντευόμενη να θέλει ανεξαρτησία χωρίς πάντα να την αντιθέτει στην ένωση) και συνδυάζει το αίτημα αυτό με μία έντονη εργατική πολιτική (δεν είναι τυχαίο που οι τελευταίοι εργατικοί αγώνες έγιναν τότε) και μια αντίληψη του κινδύνουπου εμπεριέχονταν μέσα σε μία πιθανή δικοινοτική αντίθεση (και ασφαλώς άλλους λόγους π.χ. γεωπολιτικούς). Δεν ξέρω αν και εσείς όπως και εγώ θεωρείτε ότι η ιστορία έμπραχτα δικαίωσε τους φόβους των αριστερών της εποχής. Πάντως ενώ η Ελληνοκυπριακή κοινότητα εν σώματι ψηφίζει «Ένωση και μόνο Ένωση» το 1950 και ολόκληρη η δεκαετία δεν αφήνει χώρο για τίποτα άλλο, υποθέτω ότι και ανάμεσα στην αστική τάξη υπόκωφα υπάρχουν σκέψεις για ανεξαρτησία, διότι ασφαλώς δεν μπορεί να‘ναι τυχαία που ο Μακάριος δίνει τη γνωστή εκείνη συνέντευξη το 1957 ή που το εθνικό συμβούλιο της εποχής συμμετέχει έστω και δυσανασχετώντας στις συνομιλίες της Ζυρίχης και του Λονδίνου. Κάνοντας έναν απολογισμό της δεκαετίας του ’50, μπορούμε συνοπτικά να