Σύντροφος Χ
Ξαφνικά ακούμε όλοι για μια περίεργη λέξη, τη Μερκοσούρ, και αναρωτιόμαστε τι μας βρήκε πάλι. Δεν είναι κάτι εξωτικό ή καινούργιο· είναι απλώς μια ένωση χωρών της Νότιας Αμερικής – Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη και Βολιβία – που εδώ και χρόνια παίζουν μπάλα στο εμπόριο, κυρίως πουλώντας αγροτικά προϊόντα σε τιμές που δύσκολα συναγωνίζεσαι.
Κάπου εκεί, στο Βερολίνο, άναψε η λάμπα. Γιατί να πληρώνουν δασμούς τα γερμανικά εργοστάσια για να πουλάνε μηχανήματα στη Λατινική Αμερική, όταν μπορούν να τους καταργήσουν; Έτσι γεννήθηκε η ιδέα μιας «ιστορικής συμφωνίας» με την Ευρωπαϊκή Ένωση να λειτουργεί, για άλλη μια φορά, ως χρήσιμο όχημα. Όχι για όλους βέβαια· για κάποιους συγκεκριμένους.
Με την κατάλληλη ώθηση από τον καγκελάριο και με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο τιμόνι της Κομισιόν –Γερμανίδα κι αυτή, τυχαία πάντα– η συμφωνία άρχισε να προχωράει με ταχύτητες που συνήθως βλέπουμε μόνο όταν πρόκειται για μεγάλα συμφέροντα. Το περιεχόμενο απλό: τα μηχανήματα της Ευρώπης (διάβαζε Γερμανίας) ταξιδεύουν χωρίς δασμούς στη Μερκοσούρ και, ως αντάλλαγμα, τα αγροτικά προϊόντα της Λατινικής Αμερικής πλημμυρίζουν την ευρωπαϊκή αγορά, επίσης χωρίς εμπόδια.
Το πρόβλημα; Οι Ευρωπαίοι αγρότες παίζουν σε άλλο γήπεδο. Με υψηλά μεροκάματα, ακριβή ενέργεια, καύσιμα στα ύψη και ένα σωρό κανόνες που κάνουν την παραγωγή πιο ακριβή και πιο δύσκολη. Ανταγωνισμός με χώρες όπου όλα αυτά κοστίζουν κλάσμα; Καμία έκπληξη στο αποτέλεσμα.
Και δεν είναι μόνο το κόστος. Στην Ευρώπη, εδώ και χρόνια, οι αγρότες υποχρεώνονται να καλλιεργούν με συγκεκριμένα πρότυπα, να αποφεύγουν «επικίνδυνα» φυτοφάρμακα, να αλλάζουν μεθόδους και να πληρώνουν από την τσέπη τους τη μετάβαση σε πιο «πράσινες» λύσεις. Λιγότερες αποδόσεις, περισσότερα έξοδα, περισσότερη γραφειοκρατία. Όλα αυτά, υποτίθεται, για να φτάνει στο τραπέζι μας καλύτερο και ασφαλέστερο φαγητό.
Η Μερκοσούρ όμως δεν έχει τέτοιες δεσμεύσεις. Παράγει με τους δικούς της κανόνες, με φυτοφάρμακα και πρακτικές που στην Ευρώπη έχουν απαγορευτεί εδώ και χρόνια. Κι όμως, τα προϊόντα αυτά ετοιμάζονται να μπουν στην ΕΕ χωρίς δασμούς και χωρίς ουσιαστικό έλεγχο. Φθηνότερα, πιο «ευέλικτα» και φυσικά ανίκητα στον ανταγωνισμό. Πώς λέγεται αυτό; Σίγουρα όχι ισοτιμία.
Όταν οι αγρότες το κατάλαβαν, δεν έστειλαν επιστολές. Πήραν τα τρακτέρ και βγήκαν στους δρόμους, κυρίως στο Βέλγιο. Οι εικόνες γνωστές: ένταση, αστυνομία, δακρυγόνα, φωτιές και μια Ευρώπη που ξαφνικά θυμήθηκε ότι έχει πρωτογενή τομέα.
Η Κομισιόν προσπάθησε να μαζέψει τα ασυμμάζευτα, αλλά η απάντηση ήταν σχεδόν κωμική: η συμφωνία προχωράει, απλώς το ταξίδι για την υπογραφή… αναβλήθηκε. Γιατί, βλέπεις, το πρόβλημα δεν είναι η ουσία αλλά το timing. Η υπογραφή θα γίνει αργότερα, μάλλον μέσα στο 2026. Όλα καλά λοιπόν.
Στο μεταξύ, η ευρωπαϊκή γεωργία συνεχίζει να στραγγαλίζεται και ο καταναλωτής να αγνοεί τι ακριβώς θα καταλήγει στο πιάτο του. Α, και μια λεπτομέρεια που δεν διαφημίζεται: οι Ευρωπαίοι αγρότες οφείλουν να αγοράζουν μηχανήματα και λιπάσματα από συγκεκριμένες ευρωπαϊκές –διάβαζε γερμανικές– βιομηχανίες. Ελεύθερη αγορά, αλλά με αστερίσκους.
Κατά τα άλλα, μιλάμε για Ευρώπη αξιών, υγείας και ευημερίας.