Ένας μύθος που καλλιεργήθηκε και κυκλοφορεί από ακροδεξιούς κύκλους, αρκετά ΜΜΕ και την ιδία την κυβέρνηση είναι ότι οι μετανάστριες και οι πρόσφυγες, οι άνθρωποι που αιτούνται διεθνή προστασία, οι «ξένες και οι ξένοι», αποτελούν κάποιου είδους υγειονομικό κίνδυνο.
Το πρώτο κρούσμα προέρχεται από τις δηλώσεις του τέως Υπουργού Εσωτερικών, κ. Νουρή, ο οποίος τον Νοέμβριο του 2022 συσχετίζει τους αιτητές ασύλου με τον κίνδυνο μετάδοσης μολυσματικών ασθενειών. Σύμφωνα με τον κ. Νουρή «είναι γνωστό από υγειονομικούς ελέγχους ότι (…) κουβαλούν μαζί τους κάποιες μεταδοτικές ασθένειες» οι οποίες «είναι ξένες προς εμάς, γιατί πολύ απλά δεν ευδοκιμούν στο δικό μας πληθυσμό». Τις δηλώσεις αυτές υποστήριξε με εντελώς λανθασμένους αριθμούς ατόμων θετικών στον ιό HIV και στο μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης, για τους οποίους μετά το Υπουργείο Εσωτερικών απολογήθηκε λέγοντας πως «όλα τα περιστατικά έχουν ελεγχθεί και δεν συντρέχει κανένας λόγος ανησυχίας».
Την ίδια ρητορική βρίσκουμε σε ρεπορτάζ ΜΜΕ που κάνουν λόγο για «υγειονομική βόμβα» αλλά και σε ανακοινώσεις του ΕΛΑΜ οι οποίες προειδοποιούν για «σοβαρές ασθένειες» που «επανεμφανιστηκαν στην Κύπρο λόγω λαθρομεταναστών». Η θέση αυτή παραμένει πιστή στην ιδεολογία ακροδεξιών οργανώσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη που μιλούν για «σήμα κινδύνου για τη δημόσια υγεία», εκφράζοντας μια τρομακτική αποστροφή προς τους «ξένους» και τις «ξένες» που υποτίθεται «μας φέρνουν αρρώστιες» όπως η φυματίωση, η ηπατίτιδα, το AIDS.
Τι συμβαίνει όμως στην πραγματικότητα; Σύμφωνα με στοιχεία του ΠΟΥ (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας) και του ECDC (Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων), δεν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος μετάδοσης λοιμωδών νοσημάτων από μετανάστες/ριες, ούτε σημειώθηκε κάποια αύξηση κρουσμάτων στον τοπικό πληθυσμό.
Αντιθέτως, η υγεία των μεταναστριών/ών είναι αυτή που βρίσκεται σε μεγαλύτερο κίνδυνο, λόγω της αναγκαστικής συνάθροισης πολλών ατόμων σε μικρούς και ανθυγιεινούς χώρους, καθώς και λόγω της δυσχερούς πρόσβασης σε δομές υγείας, της καθυστερημένης διάγνωσης και της αδυναμίας ιατρικής παρακολούθησης.
Αληθεύει ότι κάποιες λοιμώξεις παρατηρούνται στην Κύπρο σε πολύ μεγαλύτερα ποσοστά ανάμεσα σε αιτητές ασύλου που βρίσκονται κλεισμένοι σε κέντρα «φιλοξενίας». Λαμβάνοντας, όμως, υπόψη τους παραπάνω παράγοντες, το γεγονός ότι ακόμα και ανάμεσα στους αιτητές ασύλου σημειώνεται μειωτική τάση κρουσμάτων τα τελευταία χρόνια και το γεγονός ότι δεν παρατηρείται αυξητική τάση κρουσμάτων στον ντόπιο πληθυσμό (σύμφωνα στοιχεία που κατέθεσε το Υπουργείο Υγείας, Αύγουστος 2023), τότε οι φωνές περί «υγειονομικής βόμβας» δεν είναι παρά κινδυνολογία, η οποία μάλιστα κόπτεται μόνο για την υγεία του «ντόπιου» πληθυσμού.
Με άλλα λόγια, τα υγειονομικά προβλήματα που σχετίζονται με τη μετανάστευση δεν αφορούν κυρίως τον ντόπιο πληθυσμό, αλλά τα ίδια τα άτομα που ήρθαν στην Κύπρο για καταφύγιο, και προκύπτουν σε μεγάλο βαθμό από τις άθλιες συνθήκες κράτησης τους.
Άκρως προβληματική είναι και η εκμετάλλευση οροθετικών ατόμων (θετικά στον ιό HIV) με σκοπό την αντι-μεταναστευτική προπαγάνδα, αφού επαναφέρει ρατσιστικές αντιλήψεις περασμένων δεκαετιών, χωρίς μάλιστα να υπάρχει ούτε επιστημονική βάση, αφού τα οροθετικά άτομα που λαμβάνουν θεραπεία και έχουν μη-ανιχνεύσιμο ιικό φορτίο δεν είναι μεταδοτικά, ενώ ο ιός έτσι κι αλλιώς δεν μεταδίδεται ούτε με τον αέρα, ούτε με το σάλιο, ούτε με τη κοινωνική επαφή.
Όσον αφορά δε τον άλλο «μπαμπούλα», τη φυματίωση, μεταξύ 2017 -2021 η Κύπρος ανήκε στις χώρες με λιγότερα από 10 κρούσματα φυματίωσης ανά 100,000 πληθυσμού, με μειωτική τάση -3.6% (στοιχεία από Tuberculosis surveillance and monitoring in Europe 2023). Παράλληλα, πολλοί μετανάστες/ριες αναπτύσσουν φυματίωση μετά την άφιξη τους στις χώρες υποδοχής (λογω των συνθηκών κράτησης), ενώ αυτοί με ιστορικό λανθάνουσας φυματίωσης ρισκάρουν την ενεργοποίηση της λοίμωξης για τον ίδιο λόγο (ECDC Report on migration and infectious diseases in the EU).
Αυτό που χρειάζεται λοιπόν, σύμφωνα και με τον συντονιστή του ΠΟΥ για τη Δημόσια Υγεία και Μετανάστευση είναι «να επιτραπεί η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και να αποφευχθεί ο αποκλεισμός. Η καθαρή αλήθεια είναι ότι αυτό θα είναι το πιο αποτελεσματικό μέτρο που θα μπορούσε να ληφθεί κατά της μετάδοσης κάποιας νόσου».
Η εργαλειοποίηση της Υγείας, χωρίς καμία ιατρική ή επιδημιολογική βάση αποτελεί ακόμα μια προσπάθεια ξεπλύματος της ξενοφοβίας, η οποία προσπαθεί να μας πείσει πως εκτός από δουλειές και κρατικά χρήματα, οι μετανάστες μας κλέβουν και την Υγεία μας. Και όμως, όπως φάνηκε τις τελευταίες εβδομάδες, τη σήψη την φέρνουν αυτοί που προσπαθούν να «καθαρίσουν τον τόπο».
